• Kwiecień
• Marzec
• Luty
• Styczeń
• Grudzień
• Listopad
• Październik
• Wrzesień

• Regulamin rekrutacji 2013/2014
• Statut
• Ramowy Rozkład Dnia
• Regulamin Rady Rodziców
• Regulamin Przedszkola
• Regulamin Rady Pedagogicznej
• Rada Rodziców

• O Nas
• Koncepcja pracy
• Plan Dnia
• Budynek przedszkola
• Sala gimnastyczna
• Sprzęt multimiedialny
• Plac zabaw
• Religia
• Rehabilitacja
• Kadra
• Jadłospis

• Motylki
• Smerfy
• Krasnoludki
• Smoki

• Było, minęło...
• Konkurs piosenki "Wiosna wokół nas"'
• Piknik Smoków
• Zabawy Smerfów i Smoków na placu zabaw
• Konkurs recytatorski
• Wielkanocne przedstawienie Krasnoludków
• Turniej piłki siatkowej
• Teatrzyk "Sindbad żeglarz"
• Teatrzyk "Wiktor w wielkim mieście"
• Zabawy na śniegu "Motylków"
• Dzień Dziadków Motylki
• Dzień Dziadków Smoki
• Bal "Różne strony świata"
• Dzień Dziadków Krasnoludki
• Dzień Dziadków Smerfy
• Pasowanie Smerfów i Motylków
• Pasowanie i Jasełka 
• Jasełka Smoki
• Kopalnia soli - Krasnoludki i Smoki
• Mikołaj 2012
• Teatrzyk
• Kopalnia soli Smerfy i Motylki
• Sałatka Smoki
• Sałatka Krasnoludki
• Krasnoludki i Smoki w poszukiwaniu "Jesieni"
• Smoki korzystają ze słonecznej pogody
• Wyjazd do opery
• Smoki i Krasnoludki
• Dożynki Gminne
• Powitanie Wiosny - Smoki

 Kącik rodzica

 

Rozwój twórczości plastycznej dzieci w wieku przedszkolnym

1. Wstęp

Wytwory artystyczne dzieci mówią nam bardzo wiele. Dziecko ujawnia w nich bez obaw swą osobowość. Twórczość artystyczna jest dla niego czymś więcej niż spędzeniem czasu; jest sensowną formą wypowiedzenia się, jest też sposobem wyodrębnienia z otoczenia tych elementów, z którymi dziecko identyfikuje się oraz organizowaniem ich w sensowną całość. Sztuka jest więc dla dziecka czymś ważnym, istotnym zarówno dla procesów myślenia, rozwoju percepcyjnego i emocjonalnego, jak i dla rosnącej świadomości społecznej.

Wyodrębniamy następujące fazy rozwoju twórczości plastycznej dzieci i młodzieży:

• stadium bazgrot, 

• stadium przedschematyczne, 

• stadium schematyczne, 

• okres grup rówieśniczych, 

• stadium pseudonaturalistyczne, 

• sztuka w okresie dojrzewania, 

• rozwój poczucia estetyki.

2. Podstawy twórczej aktywności rysunkowej dziecka

Podstawę tworzenia  przez dziecko form plastycznych stanowi wielozmysłowe doznawanie świata.  „Dotykanie, odczuwanie, widzenie,  manipulowanie, smakowanie, słuchanie – w gruncie rzeczy każdy sposób postrzegania otoczenia i reagowania na nie – stanowi podstawę tworzenia form plastycznych zarówno u dziecka jak i zawodowego artysty”.

Podstawowymi zadaniami wychowania plastycznego w przedszkolu są:

• rozwijanie swobody w posługiwaniu się linią i plamą, kształtem i barwą na płaszczyźnie i w przestrzeni - w różnych technikach plastycznych, 

• uwrażliwienie dziecka na zjawiska otaczającej rzeczywistości - na światło, barwę, bryłę, linię, fakturę, ruch i przestrzeń, zapoczątkowanie pierwszych kontaktów z pięknem przyrody i sztuki.

Te zadania spełniają wielorakie funkcje:

• kształtowanie postawy i inwencji twórczej dziecka 

• rozwijanie różnych form myślenia i postrzegania 

• pobudzanie i pogłębianie uczuć i doznań 

• rozwijanie zdolności emocjonalnego przeżywania wartości estetycznych 

• kształtowanie harmonijnie rozwiniętej osobowości 

• wdrażanie do codziennego stosowania zasad estetyki w swym otoczeniu 

• terapeutyczne - usuwanie zahamowań i poczucia niepewności, uczenie wiary we własne siły, we własne możliwości twórcze.

Ekspresja rysunkowa dziecka w wieku przedszkolnym jest przejawem jego aktywności życiowej, wywołanej pragnieniem poznania otaczającej rzeczywistości. Źródłem tej spontanicznej twórczości jest naturalna u dziecka potrzeba ruchu i działania oraz podświadoma potrzeba ekspresji, czyli potrzeba wyrażenia rysunkiem swych myśli, przeżyć i emocji.

W przedszkolu wychowanie plastyczne stanowi zespół czynności wychowawczych, których celem jest zapoczątkowanie wszechstronnego i harmonijnego rozwoju możliwości twórczych dziecka.

3. Stadium bazgrot: 2 – 4 rok życia

Bazgrota jest pierwszą formą autoekspresji dziecka w sferze plastyki. Pojawia się w drugim roku życia dziecka. Poszczególne, następujące po sobie w stałej sekwencji  fazy jej rozwoju to: bazgrota bezładna, kontrolowana i nazywana. 

3.1. Bazgroty bezładne.

Początek bazgrania przypada na 2 – gi rok życia, Lowenfeld  i Brittain (1977) wskazują wiek ok. 18 m.ż. dziecka.

Charakterystyka:

• bazgroty są wyrazem aktywności kinestetycznej 

• dziecko bazgrząc nie posługuje się palcami i nadgarstkiem, tworzone linie „pochodzą” z ruchów ramienia. 

• nie są kontrolowane wzrokowo (dziecko nie zauważa śladów swego ruchu) 

• nie mają charakteru przedstawieniowego 

• dzieci nie potrafią skopiować koła, niekiedy kopiują linię, ale tylko wtedy, gdy zaczynają śledzić wzrokiem tworzone linie

3.2 Bazgroty kontrolowane

U niektórych dzieci pojawiają się już w drugim roku życia; Lowenfeld, Brittain (1977) wskazują wiek: 2,5 – 3 rok życia.

Charakterystyka:

• dziecko odkrywa związek między wykonywanymi ruchami a śladami pozostawianymi na papierze 

• początek wzrokowej kontroli nad ruchem 

• dziecko ma trudność z oderwaniem ręki od papieru tj. przerwania ruchu i jego ponownego kontynuowania, stąd przeważają formy duże, rzadko daje się zauważyć powtarzające się małe figury 

• dziecko potrafi skopiować: linię, koło, krzyż lecz nie kwadrat 

• najważniejszym doświadczeniem i osiągnięciem jest kontrola własnych ruchów 

• dziecko czerpie przyjemność z samego działania tzn. z bazgrania a nie z wyniku (doznaje tzw. satysfakcji funkcjonalnej) 

• między bazgrotą a przedmiotem ( lub jego prawdopodobną reprezentacją umysłową, wyobrażeniową), o którym mówi w trakcie bazgrania nie występuje żaden związek wizualnego podobieństwa

3.3. Bazgroty nazywane

U niektórych dzieci pojawiają się już w 2- gim roku życia, Lowenfeld Brittain (1977) wskazują wiek między 3 a 4 rokiem życia.

Charakterystyka:

• nazywanie nie jest tożsame z realistycznością przedstawienia 

• podstawą tworzenia bazgroty nazywanej jest wielozmysłowe doznanie świata, nie tylko wzrokowe 

• dziecko odkrywa związek między ruchem – rysunkiem a otaczającym światem i własnymi wyobrażeniami mającymi charakter uogólnionych przedstawień klas obiektów 

• dziecko rysuje z określonym zamiarem, choć zamiar ten może wielokrotnie zmieniać, również pod wpływem oglądania tego co narysowało 

• rysunek staje się graficzną reprezentacją świata 

• bazgroty nazywane mają realne znaczenie dla rysującego dziecka 

• są reprezentacją obiektów, zdarzeń i ich właściwości 

• wzrasta różnorodność bazgrot 

• wzrasta ilość czasu poświęcona na bazgranie 

• bazgraniu towarzyszą wypowiedzi 

• zaznacza się dążenie do posługiwania się barwą w sposób zróżnicowany –  wypróbowywanie barw.

3.4. Znaczenie w rozwoju i zasady wspierania artystycznej aktywności dziecka.

Bazgroty są formą działania dziecka: bazgrząc zdobywa ono kontrolę nad materiałem, narzędziem i samym sobą tj.  własnymi ruchami  i zamierzeniami. 

Charakterystyka:

• bazgroty odzwierciedlają poziom rozwoju dziecka: fizycznego, emocjonalnego, intelektualnego 

• bazgranie jest czynnością  immanentnie wewnątrzsterowną – nie trzeba do niego nakłaniać, motywować, wystarczy je akceptować, obdarzać dziecko uwagą, podzielać jego radość tworzenia 

• nie należy wymuszać realizmu i nazywania tworzonych znaków 

• należy obdarzać dziecko życzliwą uwagą, np. mówimy: „opowiedz mi o swoim rysunku”, nie należy krytykować form tworzonych  przez dziecko wykazując ich niezgodność z dominującą w kulturze konwencją realistycznego przedstawiania 

• dla dzieci lękowych, nieśmiałych wskazane jest malowanie palcami jednak nie należy ich zmuszać do tej formy działań artystycznych, jedynie stwarzać możliwość, samemu odegrać rolę modela; dziecko takie może być bardzo przywiązane do ołówka, delikatność i zrozumienie w postępowaniu z dzieckiem są  szczególnie konieczne 

• zdecydowanie niekorzystne jest wyuczanie umiejętności rysowania określonych obiektów, krytyka i mówienie „nie umiesz tego narysować” lub „nie umiesz rysować, tylko bazgrzesz”; niekorzystne jest też używanie szablonów, drukowanie, jak również wyuczanie technik zbyt skomplikowanych, bowiem grozi to utratą zaufania do własnych środków ekspresji, do kreowanych przez siebie form

4. Stadium przedschematyczne: 4- 7 rok życia

Obserwuje się znaczne różnice indywidualne jeśli chodzi o początek tej fazy, niekiedy charakterystyczne dla niej rysunki pojawiają się już z końcem drugiego roku życia dziecka.  Lowenfeld, Brittain (1977) datują  początek tego stadium na okres między 4 a 7 rokiem życia dziecka.

Charakterystyka:

• jest to początek porozumiewania się za pomocą znaków graficznych 

• świadome tworzenie kształtów – znaków dla klas obiektów 

• człowiek jest zwykle pierwszym znakiem tworzonym przez dziecko (Lowenfeld, Brittain podają ok. 5 r.ż, lecz powszechnie obserwuje się znaczne przyspieszenie – niektóre dzieci już w drugim roku życia rysują głowonogi  

• pierwsza ludzka postać to tzw. „głowonóg”, wg Arnheima (1976) jest to znak człowieka, w którym głowa i tułów przedstawione są łącznie przy pomocy kolistej formy z dołączonymi kreskami oznaczającymi kończyny 

• ok. 6 r. ż.(niekiedy i trzy lata wcześniej) dziecko wzbogaca swego głowonoga o ręce z palcami, tułów, szyję, elementy odzieży 

• powstają kolejne znaki używane przez dziecko do przedstawiania rzeczywistości: człowieka, domu, zwierzęcia, znaki te wzbogacają się, zmieniają, indywidualizują – łatwo rozpoznać rysunki tego samego dziecka 

• barwa dobierana jest wg jej indywidualnej atrakcyjności (lubiany obiekt ma lubianą barwę); dziecko nie przestrzega realistycznych konwencji wiązania danej barwy z danym przedmiotem 

• przestrzeń – brak perspektywy optycznej; body space dziecko rysuje „to co jest wokół mnie”,  dziecko nie ujmuje siebie stojącego na ziemi a przedmiotów obok; porządek obiektów w przestrzeni, także ich wielkość i  proporcje wyznaczone są emocjonalnym znaczeniem przedmiotów 

• dzieci dokładniej rysują, niż później rozpoznają treści na wykonanych wcześniej rysunkach 

• rysowanie jest uczeniem się samego sposobu myślenia, kategoryzowania świata, 

• rysowanie to również rozpoznawanie siebie i odzwierciedlanie siebie w tworzonych znakach.

4.1. Znaczenie w rozwoju i zasady wspierania artystycznej aktywności dziecka.

Rysowanie w tym okresie jest ważne:

-   dla rozwoju percepcyjno - poznawczego, to forma spostrzegania w układzie ja – świat;

-         dla rozwoju emocjonalnego – pomaga w radzeniu sobie z własnymi emocjami, rozwija się świadomość uczuć, mechanizmy kontroli, modulowania emocji i sposoby komunikowania innym swych przeżyć, rozwija się umiejętność wartościowania, ustosunkowywania się do przeżyć własnych i innych (rozwija się tzw. inteligencja emocjonalna)

-         dla rozwoju twórczości: oryginalność, giętkość, produktywność, metaforyczna wyobraźnia

-          dla rozwoju Ja osobowego (atrybuty Ja: samoświadomość, poczucie tożsamości, poczucie sprawstwa czyli podmiotowości, kontrola impulsów popędowych, dokonywanie wyborów);

-         rysowanie powiązane z mówieniem do siebie i do dorosłego towarzyszącego dziecku tworzy podwaliny rozumienia świata, pojęciowego ujmowania rzeczywistości, myślowego przetwarzania  danych zmysłowych i pojęciowych

-         zdecydowanie niewskazane jest wyuczanie umiejętności przedstawiania określonych obiektów, skomplikowanych technik, również używanie szablonów i technik ułatwiających osiąganie estetycznych efektów bez pracy nad formą; niszczy bowiem wiarę w możliwości własnego umysłu, wiarę w swe dokonania, dyspozycje twórcze
i motywację do odkrywania świata symbolicznych form, a w przyszłości - odkrywania znaczeń zawartych w różnych tekstach kultury

5. Stadium schematyczne: 7 – 9 rok życia

Następnym okresem wg Szumana jest okres schematyczny (ideoplastyka), który podzielił na następujące fazy:

• głowonogi  (3-4 rok życia). Ich charakterystyczną cechą jest głowa w kształcie nieregularnego koła lub kwadratu. Pojawia się duża liczba szczegółów (oczy, nos, usta). Nogi i ręce przedstawione są za pomocą linii. Poszczególne elementy rozmieszczane są przez dziecko początkowo na głowie, bez jakiegokolwiek sensu. Przestrzeń w tym stadium przedstawiana jest chaotycznie. Poszczególne przedmioty rysowane są na kartce wysoko lub nisko, z prawej lub lewej strony.
• głowotułowia  (4-5 rok życia). Postać człowieka przedstawiana jest przeważnie frontem, gdyż pozwala to dziecku umieścić więcej znanych mu szczegółów. Jednak to frontalne przedstawienie nie zawsze odnosi się do wszystkich części ciała. Bywa, że do owalnego czy prostokątnego tułowia (przedstawionego frontalnie), dziecko dorysowuje stopy z profilu (w postaci prostej kreski). Palce rąk osadzane są zwykle
  w przedramieniu, a nie w dłoni, głowa zaś ma zwykle kształt koła. Rysowane postacie są początkowo pozbawione ubioru.
• schematy uproszczone  (5-7 rok życia). Występuje tu symboliczne ujmowanie formy, przekształcenia afektywne. Rysunki tematyczne są bogate treściowo. Elementy rysunku zaczynają układać się w logiczną całość, zaczątek sceny, figury są jednowymiarowe, rysowane jedną kreską. Postacie ludzkie są jeszcze prymitywne (często brak interakcji między postaciami), mają formę uproszczoną, zgeometryzowaną (całość składa się z kilku części), są sztywne, kanciaste lub nadmiernie zaokrąglone, lecz o prawidłowej budowie. Kreślone linie są pewne, wyraźne, kolorystyka żywa i dostosowana do tematu.

6.Techniki plastyczne stosowane w przedszkolu

Techniki plastyczne, czyli całokształt środków i czynności związanych z twórczością plastyczną oraz wiedzą o nich, decydują o prawidłowym przebiegu zajęć z dziećmi
w przedszkolu i ich dobrych rezultatach.

Każda technika plastyczna posiada specyficzne właściwości i wymaga od dziecka odpowiednich umiejętności i sprawności oraz określonego sposobu postępowania zarówno nauczyciela jak i dziecka.

6.1. Techniki rysunkowe

v     Rysowanie kredką świecową

Jest techniką łatwą i atrakcyjną, bardziej odpowiednią dla dziecka w młodszym wieku przedszkolnym niż rysowanie kredkami drewnianymi.

v     Rysowanie kredkami drewnianymi

Jest bardziej odpowiednią techniką w drugiej fazie wieku przedszkolnego, kiedy dziecko przygotowuje się do nauki pisania. W trakcie rysowania takimi kredkami rozmaitych kombinacji linii, konturów dowolnych figur lub przedmiotów i postaci dziecko zdobywa sprawności manualne. Uczy się prawidłowo trzymać kredkę
i precyzyjnie się nią posługiwać.

v     Rysowanie węglem

Pozwala dziecku uzyskać rozmaite efekty rysunkowo – fakturowe. Dziecko w wieku przedszkolnym należy zachęcać do rysowania na dużych arkuszach papieru. Technika ta pozwala na prowadzenie linii z całym rozmachem ręki w różnych kierunkach i zestawiania kresek i plam w silnych kontrastach z tłem rysunku.

v     Rysowanie świecą

Potrzebny wzór malujemy świecą, a następnie całą powierzchnię kartki malujemy farbą.

6.2. Techniki malarskie

v     Malowanie pędzlem

W przedszkolu dziecko powinno zapoznać się z pędzlami o różnych wielkościach, rodzajach i umieć się nimi posługiwać. Ze względu na wiek i umiejętności dziecka najbardziej odpowiednie do malowania są duże arkusze papieru. Dziecko rysuje na nich szerokimi ruchami całej ręki. W trakcie malowania należy zwracać uwagę na prawidłowe trzymanie pędzla.

v     Malowanie słomką

Słomkę z jednej strony zatykamy modeliną. Maczając w farbie rozcieńczonej wodą pokrywamy obrazek punktami.

v     Dmuchanie plamy, czyli malowanie słomką

Dziecko rozlewa kilka kolorowych plam tuszu na kartkę. Następnie za pomocą słomki, dmucha na rozlany tusz, spiesząc się, aby nie wysechł.

v     Mokre w mokrym

Kartkę papieru zwilżamy wodą i malujemy na niej potrzebne kształty farbami. Po wyschnięciu możemy rysunek obrysować konturem.

v     Odciski dłoni

Wylej na talerz trochę farby. Umocz w farbie dłoń, potem przyciśnij do kartki.

v     Odbijanki ze sznurka

Sznurek moczymy w farbie przyciskamy kartką.

v     Wydrapywanka
Wydrapywanie kształtu rysunku (tło może być pomalowane dwoma lub trzema kolorami)

v     Wydrapywanka na czarnym tle

Całą kartkę papieru dzieci rysują miejsce przy miejscu kredką świecową, nakładając kredkę na kredkę. Całość malujemy czarnym tuszem lub farbą. Po wyschnięciu dzieci wydrapuję dowolne kształty.

6.3. Formowanie i konstruowanie

v     Lepienie i formowanie z gliny lub masy solnej

Dziecko w przedszkolu powinno lepić formy z kawałków gliny lub masy solnej nie mniejszych od wielkości dużej pomarańczy. Dziecko intuicyjnie dobrze wyczuwa bryłę, zarówno gdy lepi i rzeźbi z całego kawałka jak i wtedy, gdy drobne części łączy w większą bryłę.

v     Lepienie i formowanie z plasteliny

v     Malowanie plasteliną

Dany wzór malujemy plasteliną, nakładając ją palcami. Plastelina powinna być miękka, aby dobrze się nakładała.

v     Masa papierowa

Rozdrobnione kawałki papieru moczymy w przygotowanym kleju. Dzieci tworzą ulepianki wg własnych pomysłów.

6.4. Techniki wycinankowe

v     Wydzieranka
Powstaje przez wydzieranie formy wprost z papieru bezpośrednio palcami. Ten sposób postępowania pozwala dziecku uzyskać formy różnobarwne o niesprecyzowanym konturze.

v     Wycinanka z materiału

Wycięte formy bezpośrednio z materiału dziecko układa na tekturze tworząc określoną kompozycję po czym je nakleja.

v     Cięcie i składanie

Pociętą na części widokówkę, obrazek czy zdjęcie z kolorowej gazety układamy w ciekawe kompozycje i przyklejamy na wyznaczoną powierzchnię.

v     Formowanie ze sznurka

Z pociętego na różne kawałki sznurka formujemy postacie ludzkie lub inne, możemy także wyciąć koła i okręcać je sznurkiem.

6.5. Techniki collage (kolaż) i drukowanie stemplem

Dziecko dobiera różne materiały i zestawia ze sobą wg własnej koncepcji, tworzy z nich kompozycje (odpadów tkanin, skór, falistej tektury, papierów, gazet, ścinków tekstylnych), łącząc je nieraz z rysunkiem lub malunkiem. Do drukowania można użyć stempla z ziemniaka, zmiętego papieru, szmatki, zagiętej tekturki, kłębka waty, korka.

6.6. Technika kalkografu

Na przygotowany przez dzieci rysunek i naklejone elementy (mogą być wycięte z tapety), nałożona zostaje kalka maszynowa stroną kalkującą do góry. Wszystko to zostaje przeprasowane gorącym żelazkiem (przez osobę dorosłą).

6.7. Orgiami – sztuka składania papieru

Dzieci pod "dyktando" nauczyciela składają proste elementy. Stosowanie różnorodnych technik plastycznych w pracy z dziećmi wpływa na wzrost zainteresowania pracą plastyczną, pobudza do twórczego działania i ekspresji.

Literatura:

• "Twórczość plastyczna dziecka w wieku przedszkolnym" - Jadwiga Cybulska - Piskorek, WSiP, W - wa 1976 

• "Każde dziecko to potrafi - Sto pomysłów na sztukę" - H. Burnford, N. Wright, P. Harrison. Delta, W- wa 1996 

• Lowenfeld V., Brittain W.L.(1977). Twórczość a rozwój umysłowy dziecka. Warszawa: PWN 

• Limont W.(1996). Analiza wybranych mechanizmów wyobraźni twórczej. Toruń, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. 

• Stasiakiewicz M.P. (2005). Aktywność artystyczna dziecka z niepełnosprawnością a rozwój Ja. W: A. Twardowski (red.) Wspomaganie rozwoju dzieci ze złożonymi zespołami zaburzeń S.131-142 Poznań: Wydawnictwo Naukowe Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego

Aneta Krzeczek

USPRAWNIANIE MOWY DZIECKA – ĆWICZENIA LOGOPEDYCZNE

       Warunkiem prawidłowego wymawiania wszystkich głosek jest między innymi sprawne działanie narządów mowy. Aparat mowy składa się z trzech części: narządu oddechowego, który wytwarza prąd powietrza, niezbędny do powstawania dźwięków mowy, narządu fonacyjnego odpowiedzialnego za wytwarzanie dźwięków, oraz aparatu artykulacyjnego, do którego zalicza się znajdujące się ponad krtanią jamy: ustną, gardłową i nosową.

Wymawiając poszczególne głoski musimy wykonać określone ruchy artykulatorów, a zatem wykonywana jest odpowiednia praca mięśni - każda głoska wymaga innych ruchów artykulacyjnych. Dlatego tak ważne są ćwiczenia, które usprawniają narządy mowy i wypracowują świadome oraz celowe ruchy języka, warg, żuchwy i podniebienia. Przeprowadzając ćwiczenia artykulatorów wspomagamy rozwój dziecka. Ćwiczenia te, to faza wstępna do pracy nad skorygowaniem wielu zaburzeń mowy. Bardzo istotne jest, aby były one wykonywane często i systematycznie, oraz aby dziecko miało możliwość obserwowania pracy aparatu mowy w lustrze.

Dziecko uczy się mówić słuchając mowy dorosłych. Pokaz prawidłowej, wyraźnej wymowy ważny jest zwłaszcza dla dzieci, które jeszcze nie wymawiają jeszcze prawidłowo głosek. Starszym dzieciom można wyjaśnić niektóre ruchy języka. W wielu wypadkach wadliwa, opóźniona w rozwoju mowa dziecka wywiera ujemny wpływ na jego zachowanie, samopoczucie a nawet na cechy charakteru, dlatego bardzo ważne jest systematyczne usprawnianie mowy dziecka.

Charakterystyka wymowy dzieci 3-6 letnich

3-latki

Dziecko 3-letnie ma stosunkowo najlepiej rozwiniętą środkową część języka i wargi, natomiast krtań, wiązadła głosowe, tylna część języka i zwłaszcza przód języka są u dziecka bardzo słabe. 3-latek nie wymawia prawidłowo spółgłosek przedniojęzykowo-zębowych i dziąsłowych „s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż”, tylnojęzykowych „k, g” i przedniojęzykowo- dziąsłowej „r”. Zastępuje dźwięczne spółgłoski bezdźwięcznymi. Dziecko nawykowo zmiękcza spółgłoski. Trudność sprawiają również samogłoski nosowe „ę” i „ą”. Poza tym dziecko w tym wieku upraszcza wypowiadany wyraz, opuszczając niektóre głoski lub przestawiając je.

4-latki

Dzieci te nie wymawiają jeszcze głoski „r” oraz głosek „ż, sz, cz, dż” zmiękczają je (ź, ś, ć, dź) lub zastępują (z, s, c, dz). Czasem na odwrót zamiast spółgłosek „z, s, c, dz” mówią „ż, sz, cz, dż”. Wymowa samogłosek trochę dokładniejsza, ale jeszcze mało zróżnicowana. Czterolatki lepiej niż trzylatki regulują oddech.

5-latki

Dzieci 5-letnie w większości wymawiają wszystkie głoski, jakkolwiek często słabo jeszcze różnicują samogłoski, zwłaszcza mylą „y-i”. trudność sprawiają im w wielu przypadkach spółgłoski przedniojęzykowo-dziąsłowe „sz, ż, cz, dż, r”, a czasem i przedniojęzykowo-zębowe „s, z”. najtrudniej jest dziecku wymówić je na końcu wyrazu oraz w grupie spółgłoskowej np.: „psycyna” zamiast „przyczyna” mówi dziecko umiejące powtórzyć prawidłowo poszczególne dźwięki. Dzieci 5-letnie na ogół nie upraszczają wyrazów pod względem dźwiękowym, natomiast często zmieniają je, gdyż niedostatecznie jeszcze panują nad różnicami między dźwiękami. W tym wieku dziecko potrafi już regulować oddech podczas wypowiedzi.

6-latki

Dzieci 6-letnie potrafią wymawiać wszystkie dźwięki prawidłowo. Jednak duży procent dzieci nie wymawia prawidłowo w wyrazach spółgłosek: cz, sz, ż, dż, r, s, c, z, dz. Trudność sprawia dzieciom wymowa grup spółgłoskowych np.: ksz, szcz, dżdż.

Dzieci 6-letnie wyraźniej niż 4-5-latki wymawiają wszystkie samogłoski, jednak daje się jeszcze zauważyć słabe różnicowanie samogłosek a-e, e-i, y-e, wypływające z zaniedbania lub braku wrażliwości dorosłych. Poziom wymowy dziecka zależny jest również w dużej mierze od jego ogólnego rozwoju, od stanu systemu nerwowego, aparatu słuchowego, sprawności narządów mowy.

       U większości dzieci z wadą wymowy występuje obniżona sprawność narządów artykulacyjnych (języka, warg, policzków, podniebienia miękkiego). Czasem przyczyną wady wymowy są nieprawidłowości w budowie anatomicznej narządów mowy, np. zbyt krótkie wędzidełko podjęzykowe, przerośnięty język, zbyt duża masa języka, rozszczep wargi itp. Przyczyną bywają także, szczególnie u dzieci młodszych, nieprawidłowe nawyki związane z połykaniem lub oddychaniem. Konieczne są w tych wszystkich wypadkach ćwiczenia motoryki narządów mowy oraz ćwiczenia prawidłowego połykania. Optymalną sytuacją byłoby, gdyby ćwiczenia prowadzone były według zaleceń logopedy, jednak istnieje również szereg różnego rodzaju ćwiczeń, które z powodzeniem mogą wykonywać z dzieckiem rodzice.

Przykłady ćwiczeń :

ĆWICZENIA JĘZYKA

1. Kotki - kotek pije mleko - szybkie ruchy języka w przód i w tył, kotek oblizuje się - czubek języka okrąża szeroko otwarte wargi.

2.  Zmęczony piesek - dziecko naśladuje pieska, który głośno oddycha i język ma wysunięty na brodę. 

3. Szczoteczka - język to szczoteczka do zębów, która po kolei czyści zęby górne od strony zewnętrznej i wewnętrznej, a następnie zęby dolne z obu stron. 

4. Ptaszek z gniazdka – wysuwanie języka do przodu i cofanie w głąb jamy ustnej – bez kontaktu z zębami. 

5. Koniki - czubek języka uderza o podniebienie i opada na dół. Raz konik idzie wolno, to biegnie, parska, śmieje się: iha, iha...

6. „Głaskanie podniebienia” czubkiem języka, jama ustna szeroko otwarta.

7. Dotykanie językiem do nosa, do brody, w stronę ucha lewego i prawego.

8. Oblizywanie dolnej i górnej wargi przy ustach szeroko otwartych (krążenie językiem).

9. Kląskanie językiem.

10. Dotykanie czubkiem języka na zmianę do górnych i dolnych zębów, przy maksymalnym otwarciu  ust (żuchwa opuszczona).

11. Ruchy koliste języka w prawo i w lewo na zewnątrz jamy ustnej.

12. Oblizywanie zębów po wewnętrznej i zewnętrznej powierzchni dziąseł pod wargami. Usta zamknięte.

ĆWICZENIA WARG I POLICZKÓW

1. Minki - naśladowanie min: wesołej - płaskie wargi, rozciągnięte od ucha do ucha, uśmiech szeroki,   smutnej - podkówka z warg, obrażonej - wargi nadęte, zdenerwowanej - wargi wąskie. 

2. Rybka - wysuwanie warg do przodu i rozszerzanie na końcu jak u ryb.

3. Zły pies - naśladowanie złego psa, unoszenie górnej wargi, wyszczerzanie zębów.

4. Echo - dobitne wymawianie samogłosek a, o, e, i, u, y.

5. Masaż warg - nagryzanie zębami wargi dolnej, potem górnej.

6. Baloniki - nabranie powietrza i zatrzymanie go w wydętych policzkach, przesuwanie powietrza z jednego policzka do drugiego, balon pękł - dziecko palcami uderza w policzki.

7. Zajęczy pyszczek - wciąganie policzków do jamy ustnej.

8. Motorek - parskanie wargami, naśladowanie odgłosu motoru, traktora.

9. Wymawianie na przemian „a-o” przy maksymalnym oddaleniu od siebie wargi górnej i dolnej.

10. Oddalanie od siebie kącików ust – wymawianie „iii”.

11. Zbliżanie do siebie kącików ust – wymawianie „uuu”.

12. Naprzemienne wymawianie „i – u”.

13. Parskanie (wprawianie warg w drganie).

14. Masaż warg zębami (górnymi dolnej wargi i odwrotnie).

15. Dmuchanie na płomień świecy, na watkę lub piłkę pingpongową.

16. Układanie ust jak przy wymowie samogłosek ustnych, z wyraźną, przesadną artykulacją warg, np. w kolejności: a-i-o-u-y-e, u-a-i-o-e-y, o-a-y-i-u,  e-y-i-o-a-u, u-i-y-a-o.

17. Wymowa samogłosek w parach: a-i, a-u, i-a, u-o, o-i, u-i, a-o, e-o itp.

18. Wysuwanie warg w „ryjek”, cofanie w „uśmiech”.

19. Wysuwanie warg w przód, następnie przesuwanie warg w prawo, w lewo.

20. Wysuwanie warg w przód, następnie krążenie wysuniętymi wargami.

21. Nadymanie policzków – „gruby miś”.

22. Wciąganie policzków – „chudy zajączek”.

23. Nabieranie powietrza w usta i zatrzymanie w jamie ustnej, krążenie tym powietrzem, powolne wypuszczanie powietrza.

24. Naprzemiennie „gruby miś” – „chudy zajączek”.

25. Nabieranie powietrza w usta, przesuwanie powietrza z jednego policzka do drugiego na zmianę.

ĆWICZENIA SŁUCHOWE  – stanowią one bardzo ważną grupę ćwiczeń logopedycznych, ponieważ często opóźnienia czy zaburzenia rozwoju mowy pojawiają się na skutek opóźnień rozwoju słuchu fonematycznego (tzw. słuchu mownego). Stymulując funkcje słuchowe przyczyniamy się do rozwoju mowy dziecka.

Przykłady dla dzieci młodszych:

1. „ Co słyszę?” – dzieci siedzą z zamkniętymi oczami i nasłuchują, rozpoznają odgłosy dochodzące z sąsiedztwa, ulicy. 

2. „ Zgadnij, co wydało dźwięk?” – uderzanie pałeczką w szkło, metal, kamień, drewno itp. Toczenie różnych przedmiotów po podłodze (np. piłki, kasztana, kamienia), rozpoznawanie odgłosu przez dzieci. 

3. Rozpoznawanie różnych przedmiotów w zamkniętym pudełku po wydawanym odgłosie – groch, kamyki, gwoździe, cukier, kasza itp.

4. Uderzanie o siebie klockami, łyżeczkami, garnuszkami; uderzanie łyżeczką o pustą szklankę, o szklankę z wodą, klaskanie, darcie papieru, gniecenie papieru, przelewanie wody (z wysokości, z niska), drapanie po szkle, papierze, stole.

5. Rozpoznawanie głosu, szmeru, źródła dźwięku – miejsca, kierunku, odległości, ilości dźwięków (dużo- mało), głośności (cicho – głośno).

6. Szukanie ukrytego zegarka, radia, dzwoniącego budzika.

7. Rozróżnianie i naśladowanie głosów zwierząt: kota, psa, krowy, kury, koguta, kaczki, gęsi itp.

8. Rozróżnianie odgłosów pojazdów: samochodu, pociągu, motoru, traktora itp.

9. Rozpoznawanie po dźwięku różnych urządzeń domowych, np. odkurzacz, mikser, suszarka, pralka itp.

Przykłady dla dzieci starszych:

1. Wyróżnianie wyrazów w zdaniu. (stawiamy tyle klocków, rysujemy tyle kółeczek, klaszczemy tyle razy ile słów słyszy dziecko w wypowiadanym zdaniu). 

2. Wydzielanie sylab w wyrazach poprzez wystukiwanie sylab, wyklaskiwanie, badanie ile razy opadnie żuchwa (na ręce) przy wybrzmiewaniu sylab.

3. Nazywanie obrazków – dziecko kończy wyraz po pierwszej sylabie wypowiedzianej przez logopedę, nauczyciela, rodzica, a potem odwrotnie – dziecko zaczyna.

4. Dzielenie na sylaby imion dzieci (na początku łatwych).

5. Wyszukiwanie imion dwu- i trzysylabowych.

6. Wyszukiwanie słów z podaną przez n-la sylabą.

7. Rozpoznawanie określonej sylaby w rozsypance sylabowej, np. ba, pa, ta, da, la, ra.

8. Wyszukiwanie imion rozpoczynających się od samogłoski, następnie od podanej spółgłoski.

9. Wydzielanie spółgłosek nagłosowych przez przedłużanie nagłosu, np. ssssamolot, szszszafa. Przy pomocy ilustracji – wyszukiwanie przedmiotów, których nazwy rozpoczynają sią na daną głoskę.

10. Wydzielanie spółgłoski wygłosowej.

11. Dzielenie na głoski łatwych a następnie coraz trudniejszych słów.

12. Ćwiczenia z paronimami: bułka – półka, domek –Tomek, koza – kosa itp.

13. Rozróżnianie mowy prawidłowej od nieprawidłowej

ĆWICZENIA ODDECHOWE

Ćwiczenia oddechowe poprawiają wydolność oddechową, sprzyjają wydłużaniu fazy wydechowej, co powoduje poprawę jakości mowy. Ćwiczenia prowadzone są najczęściej w formie zabawowej, przy wykorzystaniu różnych środków, np. piórek, piłeczek, wody mydlanej, chrupek, wiatraczków itp. Są także wplatane w opowieści i zabawy ruchowe.

Przykłady:

1. Wdech nosem (usta zamknięte) i wydech ustami. 

2. Dmuchanie na płomień świecy. 

3. Dmuchanie na piłeczkę pingpongową, wyścigi piłeczek.

4. Dmuchanie na kulkę z waty, na wiatraczek.

5. Chłodzenie „gorącej zupy” – dmuchanie ciągłym strumieniem.

6. „Zdmuchiwanie mlecza” – długo, aż spadną wszystkie nasionka.

7. Chuchanie na zmarznięte ręce.

8. Naśladowanie lokomotywy – wydmuchiwanie „nadmiaru pary” – ffff, szszsz.

9. Naśladowanie balonika – wypuszczanie powietrza z jednoczesnym odgłosem „sssss”

10. Nadmuchiwanie balonika.

11. Naśladowanie syreny – „eu-eu- eu”, „au-au-au” – na jednym wydechu.

12. Dmuchanie na piórko, aby nie spadło.

13. Liczenie na jednym wydechu.

14. Powtarzanie zdań na jednym wydechu – najpierw krótkich, potem coraz dłuższych.

15. Powtarzanie zdań szeptem.

Literatura:

- Antos D, Demelowa G, Styczek I, Jak usuwać seplenienie i inne wady wymowy, WSiP

- Chmielewska E, Zabawy logopedyczne i nie tylko - poradnik dla nauczycieli i rodziców MAC S.A.

- Demel D, Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola, WSiP

- Kozłowska K, Pomagajmy dzieciom z zaburzeniami mowy, ZPN

                                                                                  Weronika Przeniosło

Rozwój fizyczny i ruchowy dziecka w wieku przedszkolnym

1. ROZWÓJ DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

W wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym dokonuje się wiele istotnych zmian rozwojowych w każdej ze sfer rozwojowych dziecka. Zmiany dotyczą zmiany wagii wzrostu, zmiany w układzie nerwowym. Następują zmiany w rozwoju motorycznymi orientacji dziecka. W tych okresach zwiększa się pojemność dziecięcej pamięci, rozwijają się czynności myślowe i obrazy umysłowe. Dziecko w tym wieku zaczyna rozumieć zależności przyczynowo – skutkowe i opanowuje systemy symboliczne doskonaląc posługiwanie się nimi. W tym wieku następuje rozkwit dziecięcych teorii umysłu.

Dziecko rozumie własne emocje i emocje innych ludzi. Potrafi mówić o przeżyciach. Poprzez zabawę

i kontakty międzyludzkie poznaje role społeczne, nawiązuje interakcje z rówieśnikami, uczy się norm i reguł postępowania, oraz sposobów ich przestrzegania. Wiek przedszkolny dziecka, nazywany średnim dzieciństwem trwa od 3 do 6 roku życia. Charakterystyczny dla dziecka rozpoczynającego ten etap życia jest poziom rozwoju motorycznego i sensorycznego pozwalający dziecku na poruszanie się w najbliższym otoczeniu i docieranie do interesujących je obiektów traktowanych przez nie, jako istniejące w rzeczywistości, mających cechy stałości i obiektywności. Dziecko w wieku przedszkolnym nabywa umiejętności rozwiązywania problemów w działaniu oraz poprzez kombinacje myślowe. Wzbogaca swój słownik do tego stopnia, że potrafi porozumiewać się z dorosłymi, oraz przyswaja podstawy systemu gramatycznego języka. Charakterystyczne jest też przywiązanie w relacjach z dorosłymi, które jest podstawą rozwoju emocjonalnego i społecznego. W wieku przedszkolnym następuje także szybki wzrost kośćca i muskulatury ciała. W pierwszej fazie okresu przedszkolnego kościec dziecka jest wrażliwy i giętki, a krzywizny kręgosłupa są jeszcze nieustalone. Bardzo słaba jest muskulatura, włókna mięśniowe są wiotkie i cienkie, niezdolne do silnych i długotrwałych skurczów. W wieku trzech do czterech lat łatwo może się wytworzyć wadliwa postawa ciała przy nierównomiernym rozkładzie ruchu i spoczynku dziecka, czy też mało higienicznej odzieży, obuwia itp. W drugiej fazie (od 4 – 5,5 lat) proces kostnienia zaznacza się najwyraźniej w kościach nadgarstka.

W trzeciej (od 5,5 – 7lat) wzmacnia się cały kościec i muskulatura oraz ustalają się naturalne krzywizny kręgosłupa: szyjna, grzbietowa, lędźwiowa. Proces różnicowania w obrębie układu kostnego i mięśniowego nie jest jeszcze zakończony. W budowie kośćca u dziecka w tym okresie życia przeważa jednak tkanka chrzęstna, stąd też wynika jego słabość i częste zmęczenie układu kostnego.

Stawy dziecka są ruchome. Największy przyrost mięśni przypada miedzy piątym, a szóstym rokiem życia. Nie oznacza to jednak dużej gotowości dziecka do wysiłku fizycznego. Wynika to z pewnością stąd, iż mięśnie zawierają więcej wody, a mniej białka i substancji stałych niż mięsnie dorosłego człowieka, są wiec wiotkie i delikatne. Dziecko nie jest wytrzymałe na fizyczne wysiłki, męczy je długotrwały, jednostajny ruch i pozostawanie przez dłuższy czas w tej samej pozycji. W dalszym ciągu jednak słabe są wiązadła, co bywa przyczyną występowania urazów i wad postawy, zwłaszcza skrzywień kręgosłupa, częściej u dzieci 6, 7letnichⁱ.

1.1. Rozwój fizyczny i motoryczny dziecka w wieku przedszkolnym

Rozwój fizyczny dziecka w wieku przedszkolnym przebiega w sposób równomierny. Zmiany, jakie dokonują się z każdym rokiem życia są mniej lub bardziej zróżnicowane. Między trzecim a czwartym rokiem życia, oraz między piątym i szóstym rokiem życia tempo zmian rozwojowych jest umiarkowane, natomiast między czwartym a piątym rokiem życia obserwuje się nasilenie procesów rozwojowych. Wskaźnikami rozwoju fizycznego dziecka są zmiany w budowie ciała i układu ruchowego. Dziecko w wieku trzech, czterech lat posiada stosunkowo dużą głowę, długi tułów i krótkie kończyny, a także słabe i mało wydolne stopy, oraz niepełne jeszcze uformowanie naturalnych krzywizn kręgosłupa. Natomiast dziecko w wieku pięciu, sześciu lat charakteryzuje się znacznym postępem w rozwoju i wzmacnianiu organizmu. W tym wieku następuje przyrost wysokości ciała, a dzieci charakteryzują się bardziej harmonijną sylwetką. Aparat kostny, stawowo – więzadłowy i mięśniowy u dzieci w wieku przedszkolnym jest słaby. Kościec jest miękki, zbudowany w znacznej mierze z tkanki chrzęstnej, która warunkuje wzrost kości na jej długość. U dziecka w wieku przedszkolnym połączenia stawowe są bardzo ruchome, wiązadła są sprężyste, ale cienkie mało przyrośnięte do kości. U młodszych dzieci w wieku przedszkolnym mięśnie są dość słabe, włókna cienkie i delikatne. W wieku pięciu lat wzrasta umięśnienie nóg i tułowia. Wymiary całego ciała są bardziej proporcjonalne, co czyni sylwetkę bardziej smukłą. Rozwój motoryczny dziecka związany jest z jego rozwojem fizycznym. Wraz z przyrostem wzrostu i wagi wzmacnia się organizm, jednocześnie powstaje możliwość wyuczenia się nowych trudniejszych czynności. Dzieci w wieku trzech lat charakteryzują się nieporadnością ruchową polegająca na włączaniu dodatkowych ruchów, które są zbędne przy wykonywaniu danej czynności. Dziecko w tym wieku nie jest w stanie wykonać czynności, które wymagają połączenia kilku form ruchu. Natomiast dziecko w wieku czterech lat jest bardziej sprawne motorycznie, jest bardziej zwinne, zręczne, lepiej reaguje na sygnały i polecenia. Między czwartym a piątym rokiem życia następuje przyspieszenie procesów rozwojowych. W tym wieku charakterystyczne jest doskonalenie zdolności koordynacyjnych, najwyższy poziom osiągają takie cechy jak: siła, szybkość, zwinność i ogólna wytrzymałość.

Pod tym względem zaczynają się różnice miedzy chłopcami i dziewczynkami. U dzieci sześcioletnich obserwuje się postęp rozwoju motorycznego. Charakterystyczne dla dzieci w tym wieku są ruchy, które staja się bardziej celowe i odpowiednio przystosowane do zadania. Podstawowe ruchy takie jak bieg, podskoki, ulegają automatyzacji, co powoduje ich płynność i swobodę.

1.2 Rozwój ruchowy dziecka w wieku przedszkolnym

Rozwój ruchowy dziecka w wieku przedszkolnym jest mniej gwałtowny niż w poprzednich okresach. Cechuje go względna harmonijność oraz doskonalenie wszelkich ruchów. W pierwszej fazie życia dziecka – w wieku trzech do czterech lat – przeważają ruchy powodowane dużymi grupami mięśni (tzw. duża motoryka). Przejawia się to u młodszych przedszkolaków szerokimi, zamaszystymi ruchami całych ramion podczas czynności wymagających jedynie ruchów dłoni, na przykład podczas rysowania. Ruchy małych dzieci są jeszcze słabo skoordynowane, nieoszczędne, niepewne, mało wyspecjalizowane. Charakterystycznym objawem jest udział całego ciała w trakcie wykonywania różnych czynności, np. podczas kopania piłki, rzucania lub toczenia do celu. Stopniowo doskonalą się u dziecka ruchy postawno-lokomocyjne, jak też ruchy warunkujące sprawne wykonywanie czynności na przedmiotach.

Do podstawowych sprawności ruchowych wywodzących się z ruchów swobodnych i postawno-lokomocyjnych należą takie czynności, jak: chód, bieg, skoki, wspinanie się i inne formy przystosowania się do warunków terenu, wyróżniające się w pokonywaniu różnych przeszkód: rowów, wzniesień, itp. Wraz z wiekiem następuje wzrost wszystkich wymienionych sprawności. W piątym roku życia dziecka widoczny jest największy przyrost sprawności motorycznych, dlatego też R. Przewęda okres przedszkolny w wieku pięciu lat nazywa "złotym okresem" w rozwoju motoryki dziecka lub okresem "równowagi przedszkolnej". Dzięki stałemu ruchowi dziecko ćwiczy mięśnie i cały układ ruchowy oraz przyzwyczaja układ oddechowy i układ krążenia do wzmożonej pracy. Powoli zanika, tak charakterystyczne u trzy i czterolatków, napięcie mięsni w całym ciele podczas wykonywania ruchowych ćwiczeń i czynności.

ADHD

Niezwykłe dziecko w zwykłym świecie

ADHD czyli Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej jest najczęściej występującym zaburzeniem psychicznym okresu dzieciństwa. Choroba objawia się zaburzeniami koncentracji uwagi, nadmierną impulsywnością i nadruchliwością. Częstość jej występowania na świecie wynosi od 3% do 5 %.

Nadpobudliwość psychoruchowa (Attention Deficyt Hiperactiyity Disorder) w znaczeniu medycznym jest schorzeniem mającym charakterystyczne objawy. Istnieją trzy grupy objawów charakterystycznych dla nadpobudliwości psychoruchowej:

1. nasilone zaburzenia uwagi;

2. nadmierna impulsywność;

3. nadmierna ruchliwość.

Dziecko nadpobudliwe ma za mało zdolności do wewnętrznej kontroli. Mózg dzieci z ADHD jest bombardowany różnymi informacjami, których nie umie odfiltrować czyli wybrać najważniejsze w danej sytuacji. Dlatego dzieci te szybko się rozpraszają, wszystko jest dla nich ciekawe, Słyszą zarówno głos Pani w klasie jak i rozmowy innych dzieci, głos ptaków, hałas przejeżdżających samochodów, szelest firan w otwartym oknie. Jego mózg jest bombardowany przez wszystkie bodźce naraz, a ono nie umie stwierdzić, które są najważniejsze? I z tym dziecko z ADHD ma właśnie problemy. Nie potrafi z wszystkich dochodzących bodźców wybrać najważniejszego! Nie powinno nas zatem dziwić, a tym bardziej złościć, że dziecko z ADHD nie reaguje za pierwszym razem na nasze polecenie! Czasem trzeba do tych dzieci zwracać się kilkakrotnie. Nie wolno je karać za objawy choroby !

Zespół nadpobudliwości psychoruchowej może występować w 3 formach:

• z przewagą zaburzeń koncentracji uwagi – dzieci tzw. marzycielskie, nie mogą się skupić , potrafią pozostać w bezruchu, jeśli wymaga tego sytuacja; częściej występuje u dziewczynek;

• z przewagą nadpobudliwości psychoruchowej – dzieci tzw. „żywe srebra”, biegają w kółko bez obiektywnej przyczyny, odpowiednio zmotywowane potrafią się skupić na dłużej; częściej występuje u chłopców;

• typ mieszany – nasilone objawy nadruchliwości i zaburzeń koncentracji uwagi; częściej u chłopców.

Charakterystyka dziecka nadpobudliwego

BRAK KONCENTRACJI

- słucha nieuważnie,
- nie jest w stanie skupić się na szczegółach,
- łatwo się rozprasza pod wpływem zewnętrznych zdarzeń,
- nie pamięta, co miało zrobić,
- jest mało spostrzegawcze,
- często buja w obłokach,
- w środku zdania zapomina, o czym mówiło.

IMPULSYWNOŚĆ
- wyrywa się z odpowiedzią zanim zostanie zadane pytanie,
- często przerywa innym,
- podejmuje pochopne decyzje,
- wydaje się agresywne, bo nie potrafi powstrzymywać się od natychmiastowego zaspokajania potrzeb,
- łatwo, bez zastanowienia, akceptuje cudze pomysły.

NADMIERNA RUCHLIWOŚĆ
- nie jest w stanie usiedzieć na miejscu,
- ma często nerwowe ruchy rąk albo nóg,
- nie umie spokojnie bawić się ani odpoczywać,
- często jest nadmiernie gadatliwe, hałaśliwe,
- często robi rzeczy bardzo ryzykowne, nie umiejąc przewidzieć konsekwencji,
- ma kłopoty z wieczornym zaśnięciem.

KŁOPOTY W RELACJACH Z DZIEĆMI
- ma zazwyczaj nie najlepszą pozycję w grupie, jest samotne,
- nie umie przegrywać,
- musi koncentrować na sobie uwagę,
- jest zazwyczaj niepewne i nieśmiałe, ma złe zdanie na własny temat,
- nie umie czekać na swoją kolej.

Przyczyny ADHD

Najnowsze badania wskazują, że zespół nadpobudliwości dziecięcej ( ADHD) jest zaburzeniem przekazywanym z pokolenia na pokolenie, czyli uwarunkowanym genetycznie. Trudna sytuacja domowa, brak stałych norm, zasad, niekonsekwencja rodziców i ich impulsywność mogą tylko nasilać objawy. Za czynniki ryzyka powstania ADHD uważa się również nadużywanie przez matkę w czasie ciąży alkoholu, narkotyków, leków i nikotyny.

Leczenie ADHD

W 2004 r. Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne uznało, że leczenie ADHD powinno obejmować kilka metod terapeutycznych, w tym oddziaływania psychospołeczne, psychoterapię i farmakoterapię. Leki nie mogą wyleczyć z nadpobudliwości, ale mogą pomóc ją przezwyciężyć. Dlatego wskazane jest kierowanie rodziców do neurologa, gdy podejrzewamy ADHD. Diagnozę zawsze stawia lekarz! Rodzice powinni wiedzieć, że kierując swe dziecko na badania lekarskie pomogą:

- dziecku w skupieniu się podczas nauki;

- że zacznie ono słyszeć, co do niego się mówi;

- łatwiej będzie mu zapanować nad swoją potrzebą ruchu;

- łatwiej mu będzie przez chwilę pomyśleć, zanim coś zrobi;

Psychoterapia

W chwili obecnej, jedną z najskuteczniejszych form pomocy dziecku z ADHD i jego rodzinie są warsztaty. Uczą one, jak radzić sobie z objawami zespołu nadpobudliwości psychoruchowej (np. trudnymi zachowaniami wynikającymi z celowego łamania zasad i niewykonywaniem poleceń). Podczas zajęć rodzice uczą się m.in. skutecznego stosowania pochwał, nagród, tzw. systemów żetonowych, zasad, konsekwencji. Zdarza się, że u dziecka z ADHD i w rodzinie pojawiają się problemy wykraczające poza ramy takiego sposobu oddziaływania terapeutycznego. W takiej sytuacji można zastosować:

• terapię rodzin (jeśli rodzina ma trudności w funkcjonowaniu jako całość),

• terapię indywidualną lub grupową dziecka (przeciwdziała niskiej samoocenie dziecka, pomaga rozwiązywać problemy z rówieśnikami),

• trening umiejętności społecznych lub trening zastępowania agresji.

Zalety dzieci z ADHD

Mimo, że praca z dziećmi nadpobudliwymi psychoruchowo jest trudna , wymaga od rodziców i nauczycieli ogromnego wysiłku to bardzo często jesteśmy obdarowywani przez nie miłością, szczerością, radością, bezinteresowną pomocą oraz współczuciem. Dzieci z ADHD wyróżnia wiele zalet:

• Mają mnóstwo energii

• Próbują nowych rzeczy, ryzykują

• Są gotowe do rozmowy, do długiej rozmowy

• Dobrze dogadują się z dorosłymi

• Potrafią robić wiele rzeczy naraz

• Są inteligentne -  wiele utalentowanych osób miało ADHD

• Mają wspaniałe poczucie humoru

• Są spontaniczne

• Dostrzegają szczegóły, których inni nie dostrzegają

• Rozumieją jak to jest, gdy ktoś dokucza lub ma problemy – rozumieją inne dzieci

• Potrafią myśleć niekonwencjonalnie

• Chętnie pomagają innym

• Są radosne i entuzjastyczne

• Są obdarzone wielką wyobraźnią

• Są komunikatywne

• Są wrażliwe i towarzyskie

• Chętnie zawiera przyjaźnie

• Mają wspaniałą pamięć

• Są odważne

• Są towarzyskie

• Są troskliwe

• Są dociekliwe

• Szybko wybaczają

• Są szczere

• Nigdy się nie nudzą

• Potrafią wczuć się w sytuację innych

• Intuicyjnie robią wiele rzeczy

• Są chętne do zabawy

• Są uczciwe

• Są optymistyczne

• Są ciekawe świata

Wskazówki dla rodziców do pracy z dzieckiem z ADHD.

Rodzice w swoim postępowaniu z dzieckiem z ADHD powinni w szczególności kierowasię następującymi zasadami:

• dziecko nadpobudliwe psychoruchowo powinno mie

• zapewnioną w domu atmosferę akceptacji i spokoju;

• należy by

• konsekwentnym w ustalaniu reguł i obowiązków;

• zawsze należy stwarza

• poczucie bezpieczeństwa i da

• dziecku do zrozumienia, że się je kocha, ale jest się konsekwentnym i wymagającym;

• dziecko powinno mie

• obowiązki domowe, dostosowane jednak do jego możliwości,

• należy chwali

• je za dobre wykonanie zadania oraz doceni

• jego trud włożony w pracę,

• ważne jest, aby dzienny rozkład zajęć dziecka był regularny, uporządkowany, miał jasną strukturę: odpowiednią i tę samą porę wstawania, posiłków, odrabiania lekcji, oglądania telewizji i snu,

• w chwilach wolnych proponowane zabawy dla dziecka to: lepienie, wycinanie, malowanie, układanie klocków, puzzli,

• należy zachęcać i wdrażać dziecko do czytelnictwa przez wspólne czytanie i omawianie książek. Interesująca książka uczy, a równocześnie działa uspokajająco.

• między rodzicami powinna by

• zgodność, co do zasad panujących w domu,

• wyciszenie dziecka przed snem.

• wskazane jest ograniczenie ilości różnorodnych i szybko zmieniających swą formę zajęć i czynności dziecka zarówno przyjemnych jak i przykrych np. w jednym dniu wycieczka, film, uroczystości rodzinne

• nie hamować nadmiernie ruchliwości dziecka, pozwalać na zaspokojenie potrzeb ruchu, jednak w odpowiedniej formie w sposób właściwie zorganizowany pod opieką osób dorosłych np. zajęcia sportowe w szkole lub klubie sportowym.

Całość oddziaływań wychowawczych w stosunku do dziecka nadpobudliwego wymaga od wszystkich członków rodziny bardzo dużo spokoju, cierpliwości i życzliwości oraz zrozumienia i konsekwencji.

Wskazówki dla nauczycieli pracujących z dzieckiem z nadpobudliwością psychoruchową:

• dziecko powinno siedzieć w ławce, blisko nauczyciela;

• nauczyciel powinien dawać dziecku szansę częstego odpowiadania, z poleceniem zastanowienia się oraz umożliwienia korygowania własnych odpowiedzi;

• nie jest „wskazane” wyrywanie do odpowiedzi (dezorganizuje pracę i dodatkowo pobudza);

• w przypadku kłótni z kolegami, wybuchu agresji, nauczyciel powinien interweniować tu i teraz, przerwać daną sytuację, aby zapobiec narastaniu negatywnych emocji i ewentualnym niebezpiecznym następstwom (bójka, uraz);

• rozmowa o nieaprobowanym społecznie zachowaniu (np. na temat bójki z kolegą) powinna mieć miejsce, gdy dziecko się uspokoi, nauczyciel powinien własne zachowanie;

• nauczyciel powinien włączać dziecko w aktywne życie przedszkola, przydzielić mu konkretne obowiązki, np. podlewanie kwiatów (w zależności od potrzeb i inwencji nauczyciela);

• polecenia wydawane przez nauczyciela powinny być krótkie, jasne, proste, podzielone na krótkie odcinki, zrozumiałe dla dziecka;

• nauczyciel powinien sprawdzać czy dziecko wykonało polecenie, a dopiero potem przechodzić do następnego zadania;

• powinien używać różnych sygnałów dźwiękowych(grzechotka);

• w czasie zajęć robić krótką gimnastykę;

• starać się chwalić za każdy etap pracy oraz wzmacniać pozytywnie jak tylko to możliwe;

• codziennie przypominać o zasadach obowiązujących w grupie.

Justyna Porembska

Sławni ludzie z ADHD

Wielu sławnych ludzi miało ADHD. Mimo to w swoim życiu osiągnęli znaczące sukcesy. Udało się im odpowiednio wykorzystać swoje zalety, a także objawy choroby w swojej twórczości. Do grona sławnych osób , które cierpiały na zespół nadpobudliwości psychoruchowej należą:  

• Hans Chrystian Andersen ( 1805-1875 ) bajkopisarz

• Cher ( 1946 ) piosenkarka, aktorka

• Winston Churchil ( 1874-1965 ) wielki brytyjski polityk, mąż stanu i literat

• Salvador Dali ( 1904-1989 ) malarz

• Walt Disney ( 1901-1966 ) odkrywca filmowy, rysownik i animator

• Madonna ( 1958 ) piosenkarka, aktorka

• Tomas Edison ( 1847-1931 ) wynalazca

• Albert Einstein ( 1879-1955 ) fizyk, laureat nagrody Nobla

• Dustin Hofman ( 1937 ) aktor

• Michael Jordan ( 1963 ) koszykarz NBA

• John F. Kennedy ( 1917-1963 ) prezydent  USA w latach  1961-1963  

• John Lennon ( 1940-1980 ) piosenkarz, członek zespołu The Beatles

• Pablo Picasso ( 1892-1973 ) malarz

• Steven Spilberg ( 1947 ) reżyser, producent filmowy

Literatura.

• Fintan J. O` Regan, ADHD, Warszawa 2005 
• Wolańczyk T., Kołakowski A., ADHD i inne zaburzenia psychiczne u dzieci, Warszawa 2005 
• Spionek H., Zaburzenia rozwoju uczniów a niepowodzenia szkolne, Warszawa 1985 
• Turbiarz I., Metody nauczania dzieci z zespołem ADHD, 
•  www.adhd.org.pl 
• Grzywiak C., Nadpobudliwość psychoruchowa a trudności szkolne, Życie szkoły 2000, nr 6 
• Krawiec W., Szadkowska A., Praca z dziecmi nadpobudliwymi psychoruchowo,Problemy Opiekuńczo – Wychowawcze 2003, nr 2

ADAPTACJA DZIECKA W PRZEDSZKOLU

Okres, który trwa między trzecim, a siódmym rokiem życia, jest w rzeczywistości najbardziej charakterystyczny dla całego dzieciństwa.

W tym czasie następuje pełny i swobodny rozwój dziecka. Jest to czas dzieciństwa, przez psychologów zwany okresem przedszkolnym. Zapisując dziecko do przedszkola jesteście Państwo słusznie przekonani, że jest to korzystne dla jego rozwoju. Jednak, gdy dziecko po raz pierwszy pozostaje w przedszkolu po kilku dniach pojawiają się wątpliwości.

Nasza wieloletnia praktyka zawodowa uświadomiła nam jak duże problemy adaptacyjne mają dzieci 3-letnie oraz starsze przekraczające po raz pierwszy progi przedszkola. Często dzieci rozpaczliwie bronią się przed zostaniem w przedszkolu. Nie pomagają zapewnienia mamy i taty: Niedługo przyjdę po ciebie...Zabiorę cię po obiedzie...Zrobię zakupy i zabiorę cię do domu....itp. Dla trzylatka zdania te oznaczają jedno: Zostawiają mnie... Pozostałe słowa są niezrozumiałe. Dziecko przez pierwsze dni pobytu w przedszkolu jest zdezorientowane . Nie wie z kim ma nawiązać bliższy kontakt emocjonalny i kto będzie zaspokajał jego potrzeby . Sytuację komplikuje fakt że jednego dnia przyjmuje się większość dzieci do grupy i od razu pozostają w niej same bez rodziców. Najczęściej maluchy opanowują swój strach i próbują jakoś wytrzymać w nowym miejscu. Kiedy są w sali z innymi dziećmi czują się raźniej, ale jeżeli jedno płacze, pozostałe zaczynają szlochać i ma się wrażenie, że wszystkie wprost zarażają się płaczem. Wiadomo, że trzylatki rozpaczają szczególnie mocno, gdy mają iść spać. Do snu kładzie je obca osoba, na dodatek czyni to inaczej niż w domu i nie poświęca dziecku tyle uwagi ile ono chce.

Te pierwsze doświadczenia społeczne często odbijają się na dalszym życiu dziecka. Otoczone, dotychczas, troską i uwagą rodziny nagle znajduje się w miejscu, gdzie wszystko jest obce, inne: przedmioty, osoby, rytm dnia. Niektóre dzieci są zaciekawione inne niespokojne, niepewne, boją się zostać same, bez rodziców. Ich poczucie bezpieczeństwa zostało zachwiane. Część dzieci przystosowuje się dość szybko, u innych okres adaptacji trwa długo. Największe problemy z przystosowaniem się mają dzieci, które miały mało kontaktów z rówieśnikami. Reakcje dzieci w sytuacjach zagrożenia są bardzo różne. Może to być płacz, wycofanie się, pozorna akceptacja, zaburzenie funkcjonowania np. jąkanie, moczenie nocne.

Troska o prawidłową adaptację dziecka do nowej dla niego sytuacji jest więc ważnym zadaniem nie tylko dla nauczycielki pracującej w grupie, ale całego personelu przedszkola, rodziców i bliskich dziecka. Dziecko 3-letnie przychodząc do przedszkola musi przystosować się do:

• nowego dla niego otoczenia i wymagań związanych ze sposobami korzystania z urządzeń i wyposażenia w swojej sali,
• przebywania w licznej grupie rówieśników.
• wymagań stawianych w zakresie czynności samoobsługowych nie zawsze wykonywanych dotychczas samodzielnie w domu rodzinnym,
• sposobu komunikowania się i odnoszenia się do rówieśników i dorosłych,
• nowego trybu życia i rozkładu dnia nie zawsze zrozumiałego dla niego,
• innej niż w rodzinie pozycji społecznej, w grupie rówieśników jest ono jedno z wielu,
• braku oparcia w osobach bliskich w sytuacjach trudnych, osamotnienia.
• nawiązywanie kontaktów interpersonalnych z nieznanymi ludźmi.

Bardzo ważne jest, by te pierwsze doświadczenia dziecka z przedszkolem przebiegały w atmosferze bezpieczeństwa, spokoju, łagodności. Nasuwa się więc pytanie jak pomóc maluchom oraz ich rodzicom, aby przezwyciężyć te trudności.

Oto kilka propozycji, które ułatwią dziecku start w przedszkolu:

• w początkowym okresie dobrze jest odbierać dziecko wcześniej, ponieważ małe dziecko ma inne poczucie czasu i okres przebywania poza domem wydaje mu się bardzo długi;
• wprowadzajmy w domach stały rytm dnia;
• nie mówmy dziecku, że przyjdziemy po niego wcześniej, kiedy jest to niemożliwe, ponieważ będzie nieszczęśliwe, że nas nie ma;
• nie składajmy obietnic, których nie możemy wypełnić;
• nigdy nie straszmy dziecka przedszkolem;
• przyzwyczajajmy je do urozmaiconych potraw, skończmy z rozdrabnianiem pokarmów, już trzylatek może swobodnie gryźć pokarmy;
• wdrażajmy dzieci do przestrzegania umów i zasad;
• przyzwyczajajmy do samoobsługi, pozwólmy dziecku samemu załatwiać potrzeby fizjologiczne, myć ręce, ubierać się;
• odzwyczajajmy od smoczków, pampersów, nocnika;
• pozwólmy dziecku zabrać ze sobą cząstkę domu do przedszkola (przytulankę, poduszeczkę, misia...);
• pozwólmy dziecku uczestniczyć w przygotowaniach do przedszkola (wspólne zakupy), dajmy możliwość przyzwyczajania się do tych rzeczy w domu, aby w przedszkolu to wszystko nie było takie nowe, a już znajome i zarazem łatwe do rozpoznania;
• organizujmy dziecku kontakty z rówieśnikami i innymi dziećmi;
• stosujmy w przedszkolu krótkie pożegnania (można wejść do sali, wspólnie pobawić się z dzieckiem, ale kiedy postanawiamy wyjść, należy pożegnać się krótko. Kiedy przedłużamy pożegnanie, dzieci cierpią dłużej);
• nie okazujmy dzieciom własnych rozterek zostawiając je w przedszkolu, przekazujemy im wtedy swoje lęki;
• przygotujmy dla dziecka wygodny strój do samodzielnego ubierania, który można pobrudzić.

Dla wielu dzieci pierwsze kontakty z przedszkolem są źródłem przykrych napięć emocjonalnych utrudniających im przystosowanie. Jednak przedszkole jest dobrym środowiskiem do uczenia dziecka niezależności i uspołecznienia. Kontakty z rówieśnikami uczą norm współżycia w grupie społecznej. Dziecko szybciej się do niego przystosuje i zniesie niedogodności życia zbiorowego, gdy będzie go postrzegało jako bezpieczne i atrakcyjne dla siebie. Do tego też będziemy dążyć w naszej pracy wychowawczej i dydaktycznej.

                      Czego rodzice robić nie powinni czyli pierwsze dni w przedszkolu

Pierwsze dni w przedszkolu wiążą się zwykle z zachwianiem poczucia bezpieczeństwa. Dziecko boi się nie tylko tego co go spotka, ale przede wszystkim tego, że mama nie wróci. Dlatego dobrze jest przez pierwsze dni zabierać dziecko nieco wcześniej, jeśli to możliwe - po obiedzie, jeśli nie- zaraz po podwieczorku. Bardzo stresująca jest dla malucha sytuacja, gdy większość dzieci poszła już do domu, a on jeszcze nie.

Czego rodzice robić nie powinni:

• Straszyć dziecko przedszkolem ("Poczekaj no, już pani w przedszkolu nauczy cię porządku !").
• Posyłać do przedszkola dziecka, które nigdy dotąd nie zostawało bez mamy - taki początek skazany jest z góry na niepowodzenie.
• Zaglądać po pożegnaniu do sali, by sprawdzić czy dziecko się bawi. Jeśli nasza pociecha to zauważy, resztę dnia spędzi przy drzwiach, bo skoro mama zajrzała raz, to może jeszcze raz zajrzy.
• Dzwonić do przedszkola z pytaniem jak sobie radzi nasza pociecha. Zwykle jest tak, że rodzice niepokoją się dużo bardziej niż ich dzieci. Dziecko po 10 - 15 minutach rozgląda się wokoło i zaczyna bawić, za to mama bardzo zdenerwowana dzwoni kilkakrotnie do przedszkola, by się upewnić, jakie jest samopoczucie jej dziecka. Każdy telefon to konieczność wyjścia z sali wychowawczyni, a więc dodatkowe zachwianie i tak już mocno nadszarpniętego poczucia bezpieczeństwa.
• Poddawać się ! Jeśli rodzice wzruszeni łzami bądź zdenerwowaniem i tupaniem swojej latorośli zdecydują się zostawić dziecko,, jeszcze tylko dzisiaj" w domu, jest to sygnał dla małego inteligenta, aby jeszcze bardziej demonstrować swoje niezadowolenie. Zwykle jest tak, że jedno ustępstwo rodzica sprawia, że wcześniej czy później dziecko postawi na swoim i zostanie w domu na dłużej.

Pamiętaj, że nawet, jeśli znajdziesz idealne przedszkole i dobrze przygotujesz dziecko, i tak Twój maluch ma prawo wyrażać sprzeciw i niezadowolenie - w końcu w jego życiu zaszła radykalna zmiana i potrzeba

czasu, aby ją zaakceptował.

Jeśli przetrwacie pierwszy miesiąc, dalej będzie już z górki i tylko patrzeć jak Twój maluch z przejęciem opowie Ci o swych pierwszych przyjaźniach.

Anna Kowalska

ROZWÓJ I REWALIDACJA OSÓB GŁUCHONIEWIDOMYCH

Aneta Krzeczek

• Edukacja i rehabilitacja osób głuchoniewidomych: (modelowe rozwiązania)/ red. Czesław Kosakowski, Marzenna Zaorska – Olsztyn: Wydaw. Uniwersytetu Warmińsko – Mazurskiego, 2002. 
• Komunikacja alternatywna osób głuchoniewidomych/ red. Nauk. Marzenna Zaorska – Toruń: „Akapit”, 2008. 
• Edukacja i rehabilitacja osób głuchoniewidomych, Tadeusz Majewski – Warszawa: Towarzystwo Pomocy Głuchoniewidomych, 1995. 
• Przegarnij mnie: wychowanie dzieci głuchoniewidomych. Cardinaux Verena, Cardinaux Hubertm, Lowe Armin – Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1993.

•  Benisz Małgorzata: Poznawanie świata przez głuchoniewidome dzieci // Szkoła Specjalna – 1997, nr 2, s. 78–81. 
• Kurczak – Wawrowska Ewa: Symbole dotykowe // Rewalidacja – 2007, nr 1, s. 20–26. 
• Nestorowicz Ewa: Język: poznanie: twórczość: świat w umysle osób głuchoniewidomych // Logopedia – 2007, T. 36, s. 137-149.

MAMO, TATO - NIE PAL !!!

Od  pona d trzydzi estu lat wiadomo, że biern e palenie jest zabójcze. Dowody na to opublikowane zostały już w 1974r. Pierwsze doniesienia dotyczyły niemowląt i  małych dzieci.

Dym tytonio wy zawiera 4000 związków chemiczny ch, z których ponad 40 stanowią substancje rakotwórcze. Wszystkie one docierają do najgłębszych zakamarków organizmu palacza  powodując m.in. raka płuca czy zawał.

Jednak bierne palenie jest równie niebezpieczne. Szacuje się, że na osiem zgonów spowodowanych paleniem tytoniu jeden jest wynikiem biernego palenia.  Boczny strumień dymu, czyli ten, który powstaje w wyniku spalania się papierosa, zawiera więcej szkodliwych substancji chemicznych niż ten, którym zaciąga się palący (aż 35 razy więcej dwutlenku węgla i 4 razy więcej nikotyny). Dzieje się tak, dlatego że ta boczna smuga powstaje w wyższej temperaturze i nie jest filtrowana.

Różnica polega na tym, że bierni palacze nie wdychają trujących substancji w tym samym stopniu stężenia, co palacze aktywni, ponieważ dym tytoniowy miesza się z powietrzem.

Nie ma co do tego żadnych wątpliwości, dmuchając dziecku w nos narażamy je na choroby dróg oddechowych, problemy z koncentracją a nawet opóźnienie w rozwoju. Wymuszony kontakt z dymem tytoniowym powoduje nie tylko łzawienie oczu, kaszel czy napady astmy oskrzelowej, ale również wywołuje alergię. Trzeba pamiętać o tym, że metabolizm malucha jest zupełnie inny niż u człowieka dorosłego – dym wchłania szybciej, natomiast wolniej się pozbywa toksyn.

Organizm dziecka jest niedojrzały i bardzo wrażliwy, każde zetknięcie się z dymem tytoniowym ma na niego wpływ. Dzieci palaczy cechuje też zwiększona podatność na rozwój nałogu w przyszłości. Bierne palenie jest niebezpieczne na każdym poziomie, substancje toksyczne pozostają w powietrzu nawet wtedy, gdy nie ma w nim już dymu. W domach, w których się pali, wietrzenie pomieszczeń pomaga na krótko, szkodliwe substancje są w obiciach kanapy, fotelach, na firankach. Żeby się ich pozbyć trzeba by wyszorować cały dom!

Świadomość dorosłych, co do szkodliwości biernego palenia jest coraz większa, jednak, jak wykazały badania przeprowadzane w Klinice Bydgoskiej, ciągle niewystarczająca. A przecież każde dziecko zasługuje na zdrowy start.

Maluchy wychowywane przez niepalących rodziców szybciej zaczynają chodzić i mówić, a także pięciokrotnie rzadziej chorują niż ich zadymieni rówieśnicy. 

Różnice między dziećmi palaczy i niepalących widoczne są także na późniejszym etapie rozwoju. Pociechy nałogowców mają np. większe problemy z pisaniem i zapamiętywaniem tekstów.

To wszystko efekty wdychania dymu tytoniowego. Zawarte w nim substancje (a jest ich ponad cztery tysiące!) zatruwają nie tylko palacza, ale także osoby, które żyją w jego otoczeniu. Mimo że większość rodziców zdaje sobie z tego sprawę, aż 92 procent nadal popala przy swoich dzieciach – wynika z badań przeprowadzonych w ramach kampanii „Lokal bez papierosa”. 

Warto wiedzieć:

Aż 30 procent kobiet pali w czasie ciąży. W efekcie tego co roku rodzi się 100 tysięcy dzieci, które przez całe życie płodowe były zatruwane dymem.

Palenie zwiększa ryzyko komplikacji w trakcje ciąży i porodu. W jego wyniku noworodek może mieć niedowagę i być bardziej narażony na tzw. śmierć łóżeczkową.

Jeśli kobieta rzuci palenie w pierwszym trymestrze, dalej ciąża będzie przebiegała tak, jak u mamy niepalące

Czy dobro dziecka nie jest wystarczającym argumentem do rzucenia palenia?

Nie wszyscy zdajemy sobie sprawę, że również bierne palenie jest zabójcze. W związku z tym najstarsza grupa w naszym przedszkolu "Tygryski", weźmie udział w programie przedszkolnej edukacji antytytoniowej "CZYSTE POWIETRZE WOKÓŁ NAS" 

Anna Kowalska

Szanowni Rodzice!

 Zdrowie naszych dzieci jest dla każdego z nas najważniejszą sprawą. Dbamy o to aby zapewnić dzieciom jak najlepsze warunki dla harmonijnego rozwoju. Na zdrowie ma wpływ wiele czynników: opieka zdrowotna, czynniki genetyczne, środowisko fizyczne i społeczne, a przede wszystkim styl życia i zachowania prozdrowotne (tj. aktywność fizyczna, racjonalne żywienie, utrzymywanie czystości ciała i otoczenia, zachowanie bezpieczeństwa, utrzymywanie właściwych relacji między ludźmi, a także nie używanie środków psychoaktywnych). Kształtowanie prawidłowych postaw zdrowotnych wśród dzieci jest najskuteczniejszym działaniem w profilaktyce palenia tytoniu.

Palenie tytoniu jest zjawiskiem powszechnym i stanowi jedną z głównych przyczyn umieralności w wieku dorosłym. Dlatego, aby zmniejszyć rozmiar tej epidemii, należy już od najmłodszych lat prowadzić wśród dzieci edukację antytytoniową.

Badania psychospołecznych uwarunkowań palenia tytoniu duże znaczenie przypisują środowisku rodzinnemu, w jakim wzrastają dzieci. Nie ulega wątpliwości, że pierwszym środowiskiem rozwojowym i wychowawczym dziecka jest rodzina, która kształtuje wzory zachowań w odniesieniu do nałogu palenia tytoniu. Ponadto prawdopodobieństwo palenia przez dzieci wzrasta, gdy palą rodzice lub starsze rodzeństwo, a także wówczas, gdy rodzice przejawiają tolerancję wobec prób palenia przez ich dzieci.

Biorąc pod uwagę fizjologię rozwoju psychoemocjonalnego dziecka, współczesną wiedzę na temat uwarunkowań procesu uzależnienia się od tytoniu przez dzieci oraz epidemiologię palenia tytoniu w wieku rozwojowym, zasadnym jest przeprowadzenie wśród dzieci w wieku przed- szkolnym programu profilaktyki antytytoniowej. Jest to wiek, w którym kształtują się postawy wobec tytoniu u dzieci często stykających się z osobami palącymi.

W związku z powyższym serdecznie zapraszamy do aktywnego udziału w przedszkolnej anty- tytoniowej edukacji. Program profilaktyki tytoniowej pt. „Zdrowe powietrze wokół nas" ukierunkowany jest na wdrażanie dzieci do podejmowania świadomych wyborów, kształtowanie prozdrowotnych postaw wobec zjawiska palenia tytoniu.

Program składa się z pięciu zajęć:

1. Wycieczka - podczas której dzieci będą obserwowały różne źródła dymu.

Szanowni Rodzice! Wysłuchajcie uważnie Waszych dzieci, porozmawiajcie chwilę, podzielcie się swoimi uwagami na temat otaczającego Was środowiska. Pomóżcie dziecku znaleźć i powycinać z gazet ilustracje z obiektami, z których wydobywa się dym.

1. Co i dlaczego dymi? - dzieci opowiedzą o różnych źródłach ~dymu, przyczynach wydobywania się dymów/

Szanowni Rodzice! Wasze dzieci na pewno pochwalą się wiedzą na temat tego co i dlaczego dymi. Opowiedzą, jak wspólnie z innymi robiło gazetkę na ścianie z prac plastycznych lub kącik antytytoniowy. W tym dniu przyniosą jeszcze jedną ważną informację: „papieros dymi, gdyż spala się w nim tytoń, zaś palenie tytoniu niczemu nie służy i szkodzi zarówno temu, kto pali, jak również osobom wdychającym dym".

1. Tak się czuję, kiedy dymi papieros? - dzieci dowiedzą się o szkodliwości dymu tytoniowego.

Szanowni Rodzice! Wysłuchajcie spokojnie wrażeń Waszego dziecka z ćwiczeń oddechowych, zapytajcie, jakim powietrzem lubi oddychać. Dziecko na pewno będzie opowiadało lub pokazywało jak się czują lub zachowują zwierzęta i kwiaty oddychające zanieczyszczonym powietrzem. Z przedszkola z pewnością przyniesie portret dinozaura Dinusia, zapytaj- cie, kim on jest, czego nie lubi. Pomóżcie pokolorować dziecku portret Dinusia. Zachęcajcie do działania i do opowiadania.

1. Co się dzieje, gdy ludzie palą papierosy? - dzieci dowiedzą się o skutkach palenia tytoniu i o szkodliwości biernej ekspozycji na dym tytoniowy.

Szanowni Rodzice! Wasze dzieci nauczyły się piosenki o Dinusiu, z pewnością będą chciały Wam ją zaśpiewać. Poświęćcie im trochę czasu, posłuchajcie, co mają Wam  do powiedzenia.

1. Jak unikać dymu tytoniowego? - dzieci dowiedzą się, w jakich miejscach mogą być narażone na dym tytoniowy i jak w takiej sytuacji mogą się zachować.

Szanowni Rodzice! Wspierajcie Wasze dzieci, gdy będą się bronić przed wdychaniem dymu tytoniowego i narysują, bądź umieszczą w swoim pokoju znak zakazu palenia. Nie złościcie się na nie. Wasze dzieci mają prawo decydować, co się wokół nich dzieje. W naszym programie nie występujemy przeciwko Wam, nie pada ani jedno zdanie dyskryminujące palących rodziców Chcemy natomiast wdrożyć Wasze dzieci do podejmowania świadomych wyborów wobec palenia tytoniu. Dlatego ważna jest Wasza współpraca z wychowawcą przedszkolnym dziecka. To on udzieli Wam szczegółowych informacji i wskazówek w zakresie realizacji przedszkolnej edukacji antytytoniowej, do której serdecznie zapraszamy.

Szanowni Rodzice, pamiętajcie, że programy profilaktyczne realizowane w przedszkolach, a później w szkołach to nie wszystko! W dużej mierze to od Was zależy, czy Wasze dzieci będą miały w przyszłości problem z zażywaniem substancji psychoaktywnych, czy też nie.

Dlatego pamiętajcie, aby:   

• pokazać dobry przykład swoim zachowanie,
• spędzać z dzieckiem dużo czasu - jednak nie ilość a jakość się liczy!
• umieć słuchać uważnie tego, co ma do powiedzenia dziecko,
• rozmawiać z dzieckiem o świecie, nawet na trudne tematy,
• ustalać ścisłe reguły dotyczące palenia i picia w domu,
• prowadzić wraz z dzieckiem ocenę tego, co oferują media, ponieważ środki masowego przekazu (reklamy, filmy) sg dla dzieci głównym źródłem informacji na temat picia alko- holu, palenia papierosów i używania narkotyków,
• pomagać dzieciom w kształtowaniu pozytywnego wizerunku własnej osoby poprzez zachęcenie do pracy nad sobą oraz unikanie porównywania ich z innymi. Negatywne wyobrażenie o sobie sprzyja używaniu środków psychoaktywnych, pozytywny stosunek do własnej osoby uodparniają na presję społeczną.
• zachęcać dziecko do aktywnego i twórczego spędzania wolnego czasu.

WPROWADZENIE

ROLA ŚRODOWISKA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW WOBEC PALENIA TYTONIU

Najskuteczniejszym działaniem w dziedzinie profilaktyki chorób odtytoniowych jest zapobieganie paleniu tytoniu. Dlatego też konieczne są interdyscyplinarne działania zmierzające do kształtowania prawidłowych postaw zdrowotnych wśród dzieci i młodzieży.

Badania psychospołecznych uwarunkowań palenia tytoniu duże znaczenie przypisują środowisku, w jakim wzrastają dzieci. Nie ulega wątpliwości, że pierwszym środowiskiem rozwojowym i wychowawczym dziecka jest rodzina, następnie instytucje wychowawcze, takie jak przedszkole, szkoła oraz grupa rówieśnicza.

Wzory zachowań, także w odniesieniu do nałogu palenia, kształtuje środowisko rodzinne, a poprzez „formowanie norm i wartości" może kreować postawy i zachowania z tym związane.

Z badań wynika jednoznacznie, że prawdopodobieństwo palenia przez dzieci wzrasta, gdy palą rodzice lub starsze rodzeństwo, a także wówczas, gdy rodzice przejawia- ją tolerancję wobec prób palenia przez ich dzieci. Dowiedziono ponadto, że na inicjowanie palenia tytoniu przez dzieci znaczny wpływ wywiera palenie tytoniu przez ich matki. Spostrzeżenie to jest szczególnie ważne w pierwszych pięciu latach życia dziecka - jeśli matka w tym okresie pali, dziecko przyswaja sobie jej zachowania jako nieodłączny czynnik - element swoich późniejszych zachowań.*

Podobnie jak środowisko rodzinne, na postawę dzieci wobec palenia tytoniu, ma wpływ także szkoła. Szkota jest terenem, gdzie wpływy różnych środowisk wzajemnie się krzyżują i przenikają. Uczniowie w szkole przyswajają sobie pewne nawyki, wzorując się między innymi na postawach i zachowaniach wychowawców i nauczycieli.

Z rozwoju psychomotorycznego dziecka wynika, że rola nauczyciela i rodzica w pierw- szych latach życia dziecka jest najważniejsza. Dopiero w okresie dorastania pojawia się grupa rówieśnicza i koledzy, stąd nauczyciel, który chce być wzorem i autorytetem dla ucznia powinien być świadomy roli wiarygodnego i kompetentnego źródła informacji w kształtowaniu postaw prozdrowotnych dzieci i młodzieży, w tym propagowaniu niepalenia. Tak więc, skuteczne oddziaływanie antytytoniowe może prowadzić tylko nauczyciel niepalący. Te dwa autorytety, rodzina oraz nauczyciele, maleją wraz z wiekiem dziecka i rozszerzaniem się kontaktów ze środowiskiem rówieśniczym.

W okresie dorastania autorytetem stają się rówieśnicy, a wzorem do naśladowania liderzy grup rówieśniczych.

`           Z różnych czynników oddziaływujących na podjęcie regularnego palenia przez młodzież, wyeksponowano wpływ grupy rówieśniczej.

Na kształtowanie pro tytoniowych przekonań wpływ ma reklama papierosów, ułatwiająca ich akceptację i dostępność. Ten fakt wykorzystywany byt skrzętnie przez koncerny tytoniowe. Rynek polski doświadczał tego zjawiska szczególnie na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych, przed wprowadzeniem Ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, która m.in. zakazała reklamy tytoniu.

W tym kontekście na całym świecie podjęte zostały działania antytytoniowe, np. w Stanach Zjednoczonych, a ostatnio w Irlandii gdzie przyniosły już widoczne efekty. Styl życia młodego Amerykanina, Irlandczyka to styl życia bez papierosa.

Zapobieganie rozpowszechnianiu nałogu palenia tytoniu wśród dorosłych oraz podejmowaniu palenia przez dzieci i młodzież w Polsce wymaga ciągłych i systematycznych działań.

Jednym z głównych celów Narodowego Programu Zdrowia jest zmniejszanie rozpowszechniania palenia tytoniu. Szczególny nacisk położony jest na zapobieganie palenia wśród dzieci i młodzieży. Tak więc zapobieganie podejmowaniu palenia w wieku rozwojowym jest nieodzownym warunkiem skuteczności przeciwdziałania epidemii chorób odtytoniowych, a edukacja antytytoniowa staje się niezbędnym elementem wychowania zdrowotnego, od najmłodszych lat zważywszy na szczególnie niekorzystne zjawisko biernego palenia.

Dla dzieci w wieku przedszkolnym, bierne palenie oznacza między innymi:

• zwiększoną częstość występowania przewlekłego zapalenia ucha środkowego,

• zwiększoną konieczność interwencji chirurgicznej w przebiegu zapalenia ucha środkowego,

• zaburzenia rozwoju psychoruchowego,

• zaburzenia zachowania dziecka,

• zmniejszoną gotowość szkolną,

• mniejszą odporność na infekcje.

Dodatkowo nie sprzyjają walce z biernym paleniem nieprawidłowe, niekorzystne wzorce zachowań społecznych i zdrowotnych. Bierne palenie nie jest jeszcze postrzegane w kategoriach szkodliwych oddziaływań na ludzki organizm. Palenie przy dzieciach jest ciągle społecznie aprobowane.

W tym kontekście, szczególnie ważna jest realizacja wychowania antytytoniowego dla grupy dzieci 5 i 6 letnich wraz z ich rodzicami.

* S. Wijakowski „Palenie tytoniu wśród rodziców, a kształtowanie postaw wobec palenia u dzieci". Wychowanie w przedszkolu, 1990, nr 3, s. 140

NAJWAŻNIEJSZE WNIOSKI PODSUMOWUJĄCE REALIZACJĘ PROGRAMU

• W przedszkolach istnieją sprzyjające warunki do przeprowadzenia edukacji anty- tytoniowej.
• Program „Czyste powietrze wokół nas" dostosowany jest do możliwości psychofizycznych dzieci 5 i 6- letnich.
• Zaangażowanie i zainteresowanie dzieci i rodziców jest potwierdzeniem zasadności wprowadzenia wychowania antytytoniowego, jako części ważnego aspektu wy- chowania zdrowotnego dla tej grupy wiekowej.

PROGRAM PRZEDSZKOLNEJ EDUKACJI ANTYTYTONIOWEJ Z UDZIAŁEM RODZICÓW I OPIEKUNÓW

Założenia programu:

1.  Ochrona dzieci przed szkodliwym wpływem dymu tytoniowego.   
2.  Program ten jest adresowany do dzieci przedszkolnych, z udziałem rodziców i opiekunów.   
3.  Stanowi on pierwsze ogniwo w cyklu programów antytytoniowych.   
4.  Program ma charakter profilaktyczny, ale przede wszystkim ma na celu wykształcenie u dzieci świadomej postawy ochrony własnego zdrowia w sytuacjach, gdy są  skazane na bezpośredni kontakt z palącymi.   
5.  Program może być rozszerzony na środowisko lokalne.

Cele główne programu:

1.   Wzrost kompetencji rodziców w zakresie ochrony dzieci przed ekspozycją na dym tytoniowy.   
2.  Zwiększenie umiejętności dzieci w zakresie radzenia sobie w sytuacjach, gdy przebywają w zadymionych pomieszczeniach lub gdy dorośli palą przy nich tytoń.

Cele szczegółowe programu:       

1.  Wykształcenie umiejętności rozpoznawania różnych źródeł dymów.   
2.  Wykształcenie umiejętności rozpoznawania różnych dymów, „wydobycie" dymu papierosowego.   
3.  Zwiększenie wrażliwości dzieci na szkodliwość dymu papierosowego.   
4.  Zwiększenie wiedzy na temat skutków palenia papierosów.   
5.  Zwiększenie wrażliwości dzieci na miejsca, w których mogą być narażane na dym.

Aspekty realizacji celów skierowanych do dzieci:

Z założenia każdy program edukacyjny powinien być adresowany do struktury (Ja) i uwzględniać trzy aspekty Ja, ściśle ze sobą powiązane.

1. Ja i troska o mnie - to, co jest bardzo ważne w tym aspekcie i na co zwracaliśmy szczególną uwagę to      

    odpowiednie do poziomu i warunków rozwoju, wyjaśnienie określeń:

• co to znaczy odpowiedzialne podejmowanie decyzji,
• jak podejmowane przeze mnie decyzje i działania wpływają na moje zdrowie,
• palenie w mojej obecności i jak ono na mnie wpływa.

• uświadomienie, że jakość kontaktów z innymi ludźmi wpływa na nasze zdrowie,
• przekazywanie prawidłowych wzorców relacji interpersonalnych i zachowań społecznych sprzyjających zdrowiu,
• wstęp do asertywności, obrony własnych praw (do oddychania świeżym powie- trzem) bez narażania się na agresję innych, z respektowaniem innych osób włącznie

Uwaga - uważamy, aby nie wzbudzić agresji dzieci wobec palących rodziców lub nie wprowadzać zaniepokojenia o ich zdrowie:

• nie straszymy,
• skupiamy się na postawie świadomego „Ja - inni ludzie"

3.      Ja i środowisko - uświadomienie:

• iż w społeczności, w której żyjemy są różni ludzie, którzy robią różne rzeczy - niekoniecznie zdrowe (palą papierosy),
• że nie należy wzbudzać agresji wobec nich,
• co dziecko może zrobić dla środowiska,
• czy to środowisko jest dla niego zdrowe,
• jak może to zmienić.

Struktura programu

Program skierowany do dzieci składa się z pięciu zajęć warsztatowych.

Tytuły zajęć:

I.         WYCIECZKA

II.        CO I DLACZEGO DYMI?

III.      JAK SIĘ CZUJĘ, KIEDY DYMI PAPIEROS?

IV.      CO SIĘ DZIEJE, GDY LUDZIE PALĄ PAPIEROSY?

V.        JAK UNIKAĆ DYMU PAPIEROSOWEGO?

Poszczególne zajęcia skoncentrowane są na odbiorze wrażeń poprzez oddziaływanie na wiele zmysłów dzieci oraz dostosowane są do rozwoju poznawczego, aktywności, doświadczeń i potrzeb dziecka.

DZIECKO Z WADĄ SŁUCHU W PRZEDSZKOLU

Człowiek pełnosprawny nie może w pełni zrozumieć sytuacji w jakiej znajduje się dziecko z upośledzeniem słuchu. Jest ono pozbawione bardzo ważnej sfery dopływu informacji o swoim otoczeniu, a co ważniejsze, jeśli poważny ubytek słuchu utrzymuje się od najwcześniejszych lat życia, mowa nie rozwija się u dziecka w sposób naturalny. Brak rozwoju języka upośledza wiele procesów myślowych, zaburza rozwój emocjonalny i społeczny. Tak więc kalectwo głuchoty ma rozwój złożony, gdyż jest ono zarówno kalectwem porozumiewania się, jak i kalectwem społecznym. Dawne określenie ,,głuchoniemy’’ coraz częściej zastępowane jest określeniem,, głuchy’’ lub ,,niesłyszący’’, gdyż dziecko głuche może nauczyć się porozumiewania, jeżeli stworzy się mu sprzyjające warunki.

Co to znaczy słyszeć?

Każde małe dziecko, bez względu na stan jego słuchu wydaje po urodzeniu dźwięki. Jest to nieświadome używanie narządu głosowo- artykulacyjnego. Czynność ta pozostaje bez związku z samym procesem słyszenia i występuje również u dzieci obarczonych pełną, obustronną głuchotą.

Dopiero od około 6. miesiąca życia niemowlę zaczyna spostrzegać wydawane przez siebie dźwięki, około 9. miesiąca zaczyna reagować na swoje imię, wykonywać proste polecenia. Dziecko w 1. roku życia uczy się słyszeć, a w drugim roku – uczy się mówić. U dziecka słyszącego przebiega to niezauważalnie, w naturalny sposób.

Prawidłowe słyszenie u najmłodszych dzieci ma zasadnicze znaczenie dla rozwoju mowy i doskonalenia sprawności porozumiewania się. Umożliwia rozwój języka, poznawanie i rozumienie otaczających dziecko zjawisk. Brak słuchu we wczesnym okresie powoduje lawinę zaburzeń wynikających z braku dopływu bodźców dźwiękowych i niemożności naturalnego porozumiewania się językowego. Dziecko z głębokim uszkodzeniem słuchu nigdy nie nauczy się mówić samoistnie, bez wczesnej odpowiedniej pomocy.

Budowa ucha

Ucho jest najbardziej wrażliwym narządem zmysłu człowieka. Słuch jest pierwszym zmysłem, jaki zaczyna funkcjonować w naszym organizmie – zdolność ta jest w pełni rozwinięta już w 18 tygodniu życia.

Ucho dzielimy na trzy części:

• ucho zewnętrzne - jest zbudowane z małżowiny usznej, która skupia fale dźwiękowe oraz z przewodu słuchowego zewnętrznego z gruczołami wytwarzającymi woskowinę. Funkcją ucha zewnętrznego jest ukierunkowanie i przekazywanie fali dźwiękowej na błonę bębenkową. Błona bębenkowa jest cienką, silnie unerwioną, zbudowaną z tkanki łącznej membraną. Oddziela ona ucho zewnętrzne od ucha środkowego, jej zadaniem jest przekazywanie drgań mechanicznych do ucha środkowego.

• ucho środkowe - jest zbudowane z jamy bębenkowej wypełnionej powietrzem, trzech kosteczek słuchowych – młoteczka, kowadełka i strzemiączka. Są one połączone stawami i wzmacniają drgania mechaniczne oraz przekazują je do ucha wewnętrznego. Kolejny element ucha środkowego to trąbka słuchowa Eustachiusza, łącząca ucho środkowe z gardłem. Jej zadaniem jest wyrównywanie ciśnienia, pomiędzy uchem środkowym, a środowiskiem zewnętrznym.

• ucho wewnętrzne jest zbudowane z części kostnej i błoniastej. Posiada część przedsionkową (odpowiedzialną za narząd równowagi - błędnik) oraz część ślimakową (biorącą udział w procesie słyszenia). Ślimak jest to zwinięty kanał zawierający właściwy narząd słuchu (narząd Cortiego). Narząd Cortiego jest zbudowany z komórek słuchowych i nerwu słuchowego, odbiera drgania które powodują ruch płynu wewnątrz ślimaka. Ruch ten wywołuje elektryczną stymulację nerwu słuchowego poprzez tysiące pobudzonych komórek nerwowych zwanych komórkami rzęsatymi. Stymulacja ta jest przesyłana do mózgu za pomocą nerwu słuchowego a mózg interpretuje ją, jako dźwięk.

Rodzaje zaburzeń słuchu

Rodzaje zaburzeń słuchu klasyfikuje się w zależności od tego, która część narządu słuchu została uszkodzona i gdzie powstały przeszkody w jego funkcjonowaniu.

Zaburzenia przewodzeniowe powstają przy uszkodzeniu tych elementów narządu słuchu, które przewodzą drgania akustyczne ( znajdują się one w uchu zewnętrznym lub środkowym), np. uszkodzenia błony bębenkowej, stany zapalne, zaczopowanie drogi słuchowej. Dziecko słyszy wtedy nieprawidłowo tony ciche i niskie. Poprawę słyszenia uzyskuje się po zastosowaniu leczenia farmakologicznego lub wykonaniu odpowiednich zabiegów- drenaże jam bębenkowych.

Zaburzenia odbiorcze słuchu polegają na uszkodzeniu części odbierającej dźwięki, znajdującej się w uchu wewnętrznym: ślimaka, nerwu słuchowego lub dalszych odcinków drogi słuchowej w mózgu. Uszkodzenie tego typu ma na ogół charakter trwały, nosi też nazwę niedosłuchu lub głuchoty typu zmysłowo- nerwowego. Nie można go leczyć farmakologicznie, ani operacyjnie. Zaburzenie słyszenia dotyczy tonów wysokich i powoduje zaburzenia w różnicowaniu mowy. Dla tych dzieci najważniejsze jest jak najwcześniejsze zaopatrzenie w aparaty słuchowe a w przypadku ich braku możliwe jest zastosowanie implantu ślimakowego.

Czym jest system implantu ślimakowego?

Zastosowanie systemu implantu ślimakowego jest rozwiązaniem dla pacjentów ze znacznym i głębokim ubytkiem słuchu typu zmysłowo-nerwowego. U pacjentów z tym typem niedosłuchu aparaty słuchowe jedynie wzmacniają dźwięk, natomiast uszkodzony ślimak nadal nie ma możliwości jego zamiany na impulsy elektryczne. Implant ślimakowy pozwala na ominięcie źle funkcjonującej części ślimaka i przekazanie informacji o dźwięku bezpośrednio do nerwu słuchowego.

System implantu ślimakowego stymuluje elektrycznie zakończenia nerwu słuchowegow ślimaku. Może być z powodzeniem stosowany zarówno w prelingwalnym jak i postlingwalnym niedosłuchu u dzieci i dorosłych.

System implantu ślimakowego składa się z dwóch głównych części:
WEWNĘTRZNEJ - Implantu (wszczepu) - chirurgicznie umieszczonego pod skórą; w okolicy małżowiny usznej. Składa się on z kapsuły zawierającej elementy elektroniczne, wiązki elektrod oraz z elektrody referencyjnej.

ZEWNĘTRZNEJ - Procesora mowy, noszonego za uchem. W jego skład wchodzi jednostka centralna, pojemnik na baterie oraz transmiter z kablem.

Istnieje jednak wiele przesłanek , aby dziecko głuche lub niesłyszące uczęszczało do szkoły masowej. Jedną z nich jest przebywanie w grupie rówieśniczej, która pozwala zapomnieć o upośledzeniu. Dziecko z wadą słuchu jest właściwie na tle dzieci całkiem zdrowe. Ma tylko kłopoty z rozumieniem mowy i inaczej musi się uczyć.

 Aneta Krzeczek

Wykaz literatury dotyczącej dzieci z wadami słuchu:

1. dr. hab. n.med. Maria Góralówna, mgr psych. Bożena Hołyńska – „Rehabilitacja małych dzieci z wadą słuchu”. 
2. Magdalena Urbańska – „Dlaczego nie zostałam głuchoniemą”. 
3. Wiesława Krysa – „Moja praca z dzieckiem niesłyszącym w klasie pierwszej i drugiej powszechnej szkoły podstawowej”. 
4. J. Wyczesany / red / - „Dziecko z wadą słuchu w szkole podstawowej”. 
5. N. G. Harring, R.L. Schiefelbusch – “Metody pedagogiki specjalnej”. 
6. Wyd. PZG – „Poradnik dla rodziców dzieci z wadami słuchu”. 
7. T. Gałkowski – „Psychologia dziecka głuchego”. 
8. T. Kierejczyk – „Z zagadnień surdopedagogiki”. 
9. B. Hoffman – „Rewalidacja niesłyszących”. 
10. Aleksandra Macierz – „Uczniowie niepełnosprawni w szkole podstawowej” – poradnik dla nauczycieli. 

INTELIGENCJA EMOCJONALNA U DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

Inteligencja emocjonalna to cecha umożliwiająca dziecku skuteczne zachowanie się wobec ludzi, zadań, sytuacji. Charakteryzuje się samokontrolą, zapałem, wytrwałością, zdolnością do motywacji.

O rozwoju każdej umiejętności wchodzącej w skład inteligencji emocjonalnej decyduje wszystko, co dzieje się w okresie obejmującym kilka lat dzieciństwa. Okres ten jest przedziałem czasowym, w którym można pomóc dzieciom wykształcić dobre nawyki emocjonalne. Należałoby wyposażyć dzieci w piękne dziedzictwo – w takie sposoby okazywania i odbierania uczuć, z którego będą mogły korzystać w przyszłości w kontaktach z rodzicami, przyjaciółmi, współpracownikami. Istnieje wiele dowodów na to, że takich umiejętności emocjonalnych, jak: panowanie nad impulsami i prawidłowa interpretacja sytuacji społecznej można się wyuczyć.

Kształcąc u dzieci inteligencję emocjonalną trzeba zdawać sobie sprawę, że jest ona ściśle związana z inteligencją intelektualną.

Umysł racjonalny jest ośrodkiem rozumowania bardziej świadomym, rozważnym, zdolnym do zadumy i refleksji.Obok niego istnieje inny system poznawania bardziej impulsywny i potężny, nawet  jeśli czasem działa nielogicznie – umysł emocjonalny. Oba jednak umysły działają na ogół w ścisłej harmonii.Łącząc swoje odmienne sposoby poznawania rzeczywistości we wspólnym zadaniu prowadzą dzieci przez świat i życie.

Celem nauczyciela nie powinno tłumienie emocji, ale zachowanie ich równowagi, panowanie nad nimi, ponieważ każda emocja ma swoją wartość i znaczenie. Należy jednak pamiętać, że zbytnie tłumienie ich mogłoby wywoływać apatię, zaś pozwolenie na swobodne uzewnętrznianie doprowadzić może do zachowań patologicznych.

Często jednak w działalności dziecięcej ogarniają je fale namiętności, równowaga przestaje istnieć, przewagę zdobywa umysł emocjonalny przytłaczając umysł racjonalny. Już od najmłodszych lat musimy uczyć dzieci trzymania własnych emocji „w ryzach”. Muszą wiedzieć, że człowiek nie ma wpływu na to, KIEDY i JAKIE uczucia go ogarną, ale może zdecydować JAK DŁUGO będą się utrzymywać.Musi wiedzieć, że wszystkie uczucia można zaakceptować, lecz pewne działania należy ograniczać. Ważne jest, aby okazywane emocje były właściwe, odpowiednie do okoliczności.

Celem nauczyciela nie powinno jednak być tylko sprawowanie kontroli nad zachowaniami dzieci, lecz raczej wskazywanie konsekwencji złych zachowań i podsuwanie innych możliwości działania.

Aby pomóc dziecku, by radziło sobie z własnymi uczuciami należy:

• Słuchać dziecka bardzo spokojnie i uważnie,
• Zaakceptować jego uczucia słowami,
• Określić te uczucia,
• Zmienić pragnienia dziecka w fantazje.

Bardzo ważne jest nastawienie do dziecka. Jeżeli nasza postawa nie będzie otwarta, wtedy cokolwiek byśmy nie powiedzieli, będzie przez nie traktowane jako nieszczere i sztuczne. Dzieje się tak wtedy, kiedy nasze słowa nie tchną prawdziwym uczuciem i nie trafiają prosto do serca dziecka.

Uczmy, więc dzieci słownictwa określającego ich wewnętrzną rzeczywistość.

Dziecko musi mieć samoświadomość swoich uczuć, ponieważ im bardziej będzie otwarte na swoje emocje, tym wprawniej będzie odczytywało uczucia innych osób.

  Kilka zasad uczenia dzieci okazywania uczuć:

• Zauważać potrzeby i pragnienia dzieci,
• Stworzenie atmosfery, w której ujawnienie uczuć nie jest czymś złym,
• Wykorzystywanie wzorców, by zachęcać do okazywania i odczytywania stanów emocjonalnych własnych i innych osób,
• Pozwalać, by w grupie zdarzały się „burze”,
• Uczyć, jak unikać pewnego rodzaju zachowań,
• Zachęcać i wzmacniać u dzieci pozytywne próby radzenia sobie

     z negatywnymi emocjami.

W działalności nauczyciela powinno dominować podejście zorientowane na dziecko, czyli takie, które widzi w każdym dziecku indywidualność. Nauczyciel reprezentujący to podejście będzie skory szukać nowych rozwiązań problemów związanych z problematyką dotyczącą rozwoju emocjonalnego małych dzieci.

PROPOZYCJE ZABAW KSZTAŁCĄCYCH UMIEJĘTNOŚĆ OKREŚLANIA/NAZYWANIA UCZUĆ.

1.”Ruchome obrazy”

Dzieci wycinają z gazet różne zdjęcia. Układają je na kolorowej kartce papieru.

Wypowiadają się na temat:

• O czym myśli osoba na zdjęciu? 
• Jaką ma minę?Dlaczego? 
• Jak moglibyśmy pogrupować te zdjęcia? (Dzieci układają na kartkach zdjęcia, na których twarze są np. radosne, śmieszne, zasmucone itp. Wypowiadają się na temat swoich wyborów.)

2.”Twarze”

Dzieci dostają duże kartki papieru i kredki. Na kartkach narysowane są kontury twarzy. Mają za zadanie dorysować oczy, usta, nos, według wskazówek nauczyciela:

• pierwsza buzia jest radosna; 
• druga buzia jest smutna; 
• trzecia buzia jest zdziwiona; 
• czwarta buzia jest wystraszona; 
• piąta buzia jest zła.

Po skończonym rysowaniu dzieci „chwalą” się swoimi pracami. Opisują narysowane twarze, porównują z kolegami.

3.”Dokończ zdanie”

Dzieci słuchają fragmentu zdań nauczycielki i kończą je:

• „Pewnego razu Krzyś wszedł na drzewo i nie mógł zejść poczuł nagle wielki………” (np. lęk,strach) 
• „Ola dostała w szkole dwie szóstki, więc była……..” (np.szczęśliwa, zadowolona) 
• „Zosia zrobiła bałagan w pokoju, gdy mama to zobaczyła poczuła……..” (np.złość, radość, zdziwienie itp.)

Po uzupełnieniu zdania dzieci mogą uzasadniać swoje „dopowiedzenia”.

4.”Jak się zachowasz?”

Dzieci siedzą w kręgu. Nauczycielka mówi zdania i każde dziecko daje odpowiedź:

- Co najchętniej robisz, gdy:

▫         Jesteś zły.

▫         Jesteś smutny.

▫         Bardzo się boisz.

▫         Ktoś cię przezywa.

▫         Tęsknisz.

▫         Gniewasz się na kogoś.

Po każdej rundce dzieci wypowiadają się, które zachowania w określonej sytuacji są dobre, a których należy unikać.

4.”Lusterko I”

Dzieci dostają naśladują różne miny. Oglądają się w lusterku:

-jestem smutny,

-jestem zły;

-boję się;

-jestem zdziwiony.

5.”Lusterko II”

Dzieci dobierają się parami i siadają naprzeciw siebie. Jedno z dzieci jest lusterkiem i naśladuje miny drugiego dziecka.

6.”Taniec”

Dzieci poruszają się zgodnie z graną melodią na pianinie.

-Dźwięki niskie i powolne – okazywanie np. smutku, gniewu, strachu.

-Dźwięki wysokie i szybkie – okazywanie np.radości, zdziwienia.

 Małgorzata Jędrych

Tekst opracowany na podstawie:

1.”Inteligencja emocjonalna” D.Goleman

2.”Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały.Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły”A.Faber,E.Mazlish

3.”Zaburzenia emocjonalne u dzieci w wieku przedszkolnym”A.Kozłowska

PORADNIA PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNA W PROSZOWICACH

zaprasza rodziców, którzy chcą polepszyć swoje umiejętności wychowawcze, skutecznie porozumiewać się i rozwiązywać problemy z dziećmi - na bezpłatne warsztaty.

SZKOŁA DLA RODZICÓW

• Jak pomóc dziecku, by radziło sobie z własnymi uczuciami;
• Jak je zachęcić do współpracy;
• Jak uniknąć stosowania kar;
• Jak zachęcać dziecko do samodzielności;
• Jak udzielać pochwał i uczyć szacunku do samego siebie;

Początek zajęć: listopad 2011

SERDECZNIE ZAPRASZAMY !!!

Czego rodzice robić nie powinni czyli pierwsze dni w przedszkolu.

Czego rodzice robić nie powinni czyli pierwsze dni w przedszkolu.

1.  Straszyć dziecko przedszkolem ("Poczeka no, już Pani w przedszkolu nauczy Cię porządku!"). 
2.  Posyłać do przedszkola dziecka, które nigdy dotąd nie zostawało bez mamy - taki początek skazany jest z góry na niepowodzenie. 
3.  Zaglądać po pożegnaniu do sali, by sprawdzić czy dziecko się bawi. jeśli nasza pociecha to zauważy, resztędnia spędzi przy drzwiach, bo skoro mama zajrzała raz, to może jeszcze raz zajrzy. 
4.  Dzwonić do przedszkola z pytaniem jak sobie radzi nasza pociecha. Dziecko po 10 – 15 minutach rozgląda się wkoło i zaczyna się bawić. Każdy telefon to konieczność wyjścia z sali wychowawczyń, a więc dodatkowe zachwianie i tak już mocno nadszarpniętego poczucia bezpieczeństwa.  
5. Nie poddawać się !!! Jeżeli rodzice wzruszeni łzami bądź zdenerwowaniem i tupaniem swojej latorośli zdecydują się zostawić dziecko „jeszcze tylko dzisiaj” w domu, jest to sygnał dla małego inteligenta, aby jeszcze bardziej demonstrować swoje niezadowolenie. Zwykle jest tak, że jedno ustępstwo rodzica sprawia, że wcześniej czy później dziecko postawi na swoim i zostanie w domu na dłużej. 

Sposoby przygotowania dziecka do przedszkola:

1.  Czytanie opowiadań, których bohaterowie chodzą do przedszkola. 
2.  Opowieści rodziców jak to było, gdy oni chodzili do przedszkola. 
3.  Rozmowy o przedszkolu ze znajomym dzieckiem, które lubi chodzić do przedszkola. 
4. Uświadomienie dziecku zalet przedszkola – wielu nowych kolegów do zabawy, dużo zabawek, wychowawczyni, która zna ciekawe zabawy, wierszyki i piosenki. 
5. Ćwiczenie z dzieckiem samoobsługi? Dotąd było tak, że mama lepiej znała potrzeby dziecka niż ono same, reagowała nie tylko na słowa ale i na gesty. Ważne jest aby umiało ( chociaż podejmowało próby), by je zaspokoić. 
6. Poinformowanie dziecka, dlaczego będzie chodzić do przedszkola (np. bo mama musi iść do pracy).  
7. Niektóre dzieci przyjmują argument że mama chodzi do pracy, tata chodzi do pracy i dziecko ma swoją pracę czyli przedszkole.

Aneta Krzeczek